Domesday Kitabı: 1086 İngiltere Araştırması
Kısa cevap
Domesday Kitabı, 1086'da I. William'ın emriyle yapılan İngiltere ve Galler toprak araştırmasının kaydıdır. Toprak sahiplerini, mülkleri ve yükümlülükleri listeler; nüfus sayımı değildir. Orijinali nadiren açılır, çevrimiçi ve basılı kopyalarla incelenir.
Ana maddeler
- 1085 Noel'inde emredilen, 1086'da yapılan toprak araştırması
- Toprak sahipleri, kullanım ve 1066 sonrası değişiklikleri kaydeder
- Nüfus sayımı değildir; adı geçenler çoğunlukla toprak sahipleridir
- Latince yazılmıştır; çevrimiçi ve basılı çevirileri vardır
- Orijinali nadiren açılır; faksimile ve çevrimiçi kopyalar kullanılır
Domesday Kitabı nedir?
Domesday Kitabı, 1086'da I. William'ın emriyle yapılan İngiltere ve Galler toprak araştırmasının kaydıdır. Toprak sahiplerini, mülkleri ve yükümlülükleri listeler ve tarih araştırması için değerli bir kaynaktır. Çağdaşları bütün işlemi "İngiltere'nin tasviri" olarak biliyordu; Domesday adı 12. yüzyılın ortalarına gelindiğinde yaygın kullanıma girmiştir.
Bu kitap nüfus sayımı değildir. Adı geçen kişiler neredeyse yalnızca toprak sahipleridir. Toprağın kimde olduğu, nasıl kullanıldığı ve 1066'daki Norman Fethi'nden sonra nasıl değiştiği kaydedilir.
Araştırmanın emri ve uygulanması
Araştırma, 1085 Noel'inde I. William tarafından emredildi ve ertesi yıl uygulandı. Amaç, 11. yüzyıl sonunda İngiltere'deki toprak mülkiyetinin ayrıntılı bir araştırması ve değerlemesini yapmaktı. Kayıtlar, toprakların kimde olduğunu ve nasıl kullanıldığını gösterir; 1066'dan sonraki değişiklikleri de içerir.
Toprak mülkiyeti ve hizmet ilişkileri feodal düzen içinde işlediği için bu kayıtlar, Feodalizm nedir: Ortaçağ Avrupası'nda toprak ve hizmet sayfasındaki kavramlarla birlikte okunabilir.
Adının anlamı
Yerliler bu kitabı "Domesday", yani yargı günü olarak adlandırıyordu. Benzetme şudur: son ve ağır yargının hiçbir hileyle kaçınılamayacağı gibi, kitapta yer alan konularda bir anlaşmazlık çıktığında ve kitaba başvurulduğunda, kitabın sözü cezasız olarak inkâr edilemez veya bir kenara bırakılamaz. Bu nedenle kitap "yargı kitabı" olarak anılır; bunun nedeni tartışmalı davalarda verilmiş kararları içermesi değil, ondan, son yargıdan olduğu gibi, daha ileri bir itiraz yolu bulunmamasıdır.
İçerik ve yazım özellikleri
Devonshire için ilk sayfadaki liste, kralın mülklerinin bir parçasını oluşturur. Bu listede kralın kendisi için ilk kayıt dahil elli üç kayıt bulunur; ardından Devon Domesday Book'taki baş kiracılar gelir. Her adın kendine ait bir bölümü vardır ve bu yapı, mülkler ile yükümlülüklerin kişi bazında izlenmesini sağlar.
Yazıcıların imlası büyük ölçüde Fransızca'ya yönelikti. k ve w harfleri çoğunlukla eksikti; /ð/ ve /θ/ sesleri için düzenlenmiş biçimler kullanılıyordu; birçok sert ünsüzle biten sözcükler, o dönemde Fransızca lehçelerinde alışık olunduğu gibi, ⟨e⟩ ile sonlandırılıyordu.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Kayıt türü | Toprak sahipleri, mülkler ve yükümlülükler |
| Yazım dili | Latince |
| Yazım eğilimi | Fransızca imla etkisi |
| Yapı | Her ad için ayrı bölüm |
Feodal düzen içindeki yeri
Kitap, toprak sahiplerini ve onların mülklerini kaydettiği için feodal düzenin mülkiyet yapısını anlamaya yardımcı olur. Bu kayıtlar, toprak sahiplerini ve yükümlülüklerini bir arada gösterir. Bu nedenle Domesday Kitabı, Ortaçağ Avrupası'ndaki toprak ve hizmet ilişkilerini inceleyen araştırmacılar için temel bir kaynaktır.
Orijinali ve kopyaları nasıl okunur?
Orijinal Domesday Kitabı artık çok nadir durumlar dışında açılamaz. Araştırmacılar basılı ve çevrimiçi faksimilelere ve çevirilere yönelir. Hükümet tarafından 1861-1863 yıllarında her il için ayrı fotoğrafik faksimileler yayımlandı. Bugün kitap çoğunlukla il bazında ayrılmış ve yerel tarih kaynaklarıyla birlikte sunulan çok sayıda baskıda bulunur.
Alecto çevirisi, Penguin Books'un 1992 tarihli Domesday Book: A Complete Translation adlı eserinde yer alır ve yer adına göre dizinlenmiştir. Alecto'nun 1986'da ürettiği basılı transkripsiyon ve çeviriler de vardır. Her ikisi de The National Archives kütüphanesinde bulunur. Alecto faksimile baskısı, The National Archives at Kew'de basılı biçimde görülebilir; bu baskı yalnızca faksimiledir, çeviri değildir.
Bir kaydı bulmak için ilgili il için Phillimore cildine veya kişiler, konular ve yerler için birleşik dizinlere, ya da Complete Translation içindeki yer dizinine bakılır ve folio numarası not edilir. Ardından faksimilede o folioya geçilir. Her folionun ön yüzü (recto) ve arka yüzü (verso) olmak üzere iki yüzü vardır. The National Archives görüntü kütüphanesinden renkli folio görüntüleri satın alınabilir; bunun için folio numaralarının, recto veya verso isteğinin belirtilmesi ve görüntü kütüphanesiyle iletişime geçilmesi gerekir. Kitaptaki yer adının yazılışı, doğru sayfayı doğrulamaya yardımcı olur.
Çıkarılmış metinler, English Historical Documents, Volume II, c.1042-1189, ed. D C Douglas (London, 1953) içinde basılmıştır. Kayıtların kendisi Domesday Kitabı'na yazılmıştır.
Çevrimiçi erişim ve modern projeler
Ağustos 2006'da Domesday'ın içeriği çevrimiçi yayımlandı; kitabın Latince metninin İngilizce çevirisi de sunuldu. Ziyaretçiler bir yer adını arayarak malikâne, kasaba, şehir veya köy için yapılan dizin kaydını görebilir. İlgili sayfayı ücret karşılığında indirebilirler. OpenDomesday, 1086 araştırmasının ilk çevrimiçi kopyası olarak kasaba veya köy araması, etkileşimli harita, özgün folio görüntüleri ve Profesör J.J.N. Palmer ile ekibinin verilerini sunar.
1986'da BBC, orijinal Domesday Kitabı'nın 900. yıl dönümünü işaretlemek için bir araştırma yaparak BBC Domesday Project'i yayımladı.
Tarihsel değeri ve sınırları
Domesday Kitabı, toprak sahiplerini, mülkleri ve yükümlülükleri kaydettiği için tarih araştırması için değerli bir kaynaktır. Ancak nüfus sayımı değildir ve adı geçen kişiler neredeyse yalnızca toprak sahipleridir. Bu nedenle toplumsal yapıyı anlamak için tek başına yeterli değildir; feodal mülkiyet ve yerel yönetim gibi konularla birlikte değerlendirilmelidir. Ortaçağ Avrupası'nda kraliyet yetkileri ve hukuk konuları için Magna Carta nedir: 1215 tarihli özgürlük fermanı sayfası da incelenebilir. Dönemin siyasî ve dinî bağlamı için Haçlı Seferleri: Ortaçağ'da Kutsal Topraklar sayfası da yararlıdır.
Sık sorulan diğer sorular
Domesday Kitabı ne zaman hazırlandı?
Araştırma 1085 Noel'inde emredildi ve 1086'da uygulandı.
Domesday Kitabı nüfus sayımı mudur?
Hayır. Adı geçen kişiler neredeyse yalnızca toprak sahipleridir.
Domesday Kitabı hangi dilde yazılmıştır?
Latince yazılmıştır; İngilizce çevirileri mevcuttur.
Orijinal Domesday Kitabı okunabilir mi?
Orijinali çok nadir durumlar dışında açılamaz; faksimile ve çevrimiçi kopyalar kullanılır.
Domesday adı ne anlama gelir?
Yargı günü benzetmesiyle, kitabın sözünden daha ileri itiraz yolu bulunmamasını anlatır.
İlgili sayfalar
- Büyük Bölünme: 1054'te Doğu-Batı Kilise Ayrılığı
Büyük bölünme, 1054 yılında Roma ve Konstantinopolis kiliseleri arasındaki karşılıklı aforozlarla Doğu ve Batı Hristiyanlığının kalıcı biçimde ayrılmasıdır. Ayrılık tek bir günde değil, yüzyıllar süren siyasi, kültürel ve kilise yönetimi anlaşmazlıklarının sonucunda ortaya çıkmıştır. 1965'te aforozlar kaldırılmış, ancak tam birlik sağlanamamıştır.
- 1381 Köylü Ayaklanması: İngiltere'de Büyük İsyan
1381 köylü ayaklanması, İngiltere'de 1381 yılında patlak veren büyük bir halk isyanıdır. Poll vergisi, Kara Ölüm sonrası ekonomik gerilim ve Fransa ile çatışmanın yol açtığı yüksek vergiler temel nedenler arasındadır. Ayaklanma birkaç hafta sürdü; Smithfield görüşmesinin ardından önderlerin takibiyle bastırıldı.
- Kutsal Roma İmparatorluğu: Ortaçağ Avrupası'nda Siyaset
Kutsal Roma İmparatorluğu, 800 ile 1806 arasında Orta ve Batı Avrupa'da hüküm süren, imparator tarafından yönetilen ama merkezi olmayan bir siyasi yapıydı. Küçük siyasi birimlerden oluşan bu yapı, papalık ve prenslerle güç paylaşımı içindeydi. 1806'da Napolyon'un yükselişi sırasında feshedildi.
- Hansa Birliği: Ortaçağ Ticaret Ağı
Hansa Birliği, Ortaçağ'da Kuzey ve Orta Avrupa'da ticareti korumak ve geliştirmek için bir araya gelen kent ve tüccar ağının adıdır. Lübeck çevresinde doğup 13. ve 15. yüzyıllar arasında genişledi; yaklaşık 200 yerleşim ve sekiz modern ülkeye yayıldı. Merkezi bir hükümeti olmayan bu birlik, 17. yüzyılda etkisiz hale geldi ve 1669'da fiilen sona erdi.
- Yüz Yıl Savaşları: İngiltere-Fransa Çatışması
Yüz Yıl Savaşları, 1337 ile 1453 arasında İngiltere ve Fransa arasında süren kesintili bir çatışmadır. Fransız tahtının meşru veraseti ve toprak anlaşmazlıkları temel nedenler arasındadır. Savaş bittiğinde Fransa üstünlük sağlamıştı; İngilizler ülke dışına çıkmış, yalnızca Calais onların denetiminde kalmıştı.
- Magna Carta nedir: 1215 tarihli özgürlük fermanı
Magna Carta, Kral John'un 15 Haziran 1215'te Runnymede'de mühürlediği bir kraliyet fermanıdır. Baronların isyanını sona erdirmek için hazırlandı ve kralın yetkilerini sınırlayan maddeler içerdi. İngiliz ve Amerikan hukuk geleneklerinde temel bir referans olarak kullanılır.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.