Büyük Bölünme: 1054'te Doğu-Batı Kilise Ayrılığı
Kısa cevap
Büyük bölünme, 1054 yılında Roma ve Konstantinopolis kiliseleri arasındaki karşılıklı aforozlarla Doğu ve Batı Hristiyanlığının kalıcı biçimde ayrılmasıdır. Ayrılık tek bir günde değil, yüzyıllar süren siyasi, kültürel ve kilise yönetimi anlaşmazlıklarının sonucunda ortaya çıkmıştır. 1965'te aforozlar kaldırılmış, ancak tam birlik sağlanamamıştır.
Ana maddeler
- 1054 tarihi sembolik bir kopma anıdır; ayrılık altı yüzyıllık bir sürecin sonucudur.
- Roma elçileri 16 Temmuz 1054'te I. Mihail Kerularios'u ve taraftarlarını aforoz etti.
- Diğer Doğu patriklikleri zamanla Kerularios'un tarafına geçti ve papanın adını diptiklerden sildi.
- Floransa'da imzalanan birlik anlaşması Doğu kiliseleri tarafından kabul edilmedi.
- Karşılıklı aforozlar 1965 yılında kaldırıldı.
Büyük bölünme nedir?
Büyük bölünme, 1054 yılında Roma ve Konstantinopolis kiliseleri arasındaki karşılıklı aforozlarla Doğu ve Batı Hristiyanlığının kalıcı biçimde ayrılmasıdır. Bu olay tek bir günde ortaya çıkmamış; yüzyıllar süren siyasi, kültürel ve kilise yönetimi anlaşmazlıklarının sonucunda şekillenmiştir. 1054, sembolik bir kopma anı sayılır; çünkü iki kilisenin inançlıları uzun süre değişikliği fark etmemiş ve karşılıklı ayin katılımı sürmüştür.
Bu ayrılık, Hristiyanlık tarihindeki en büyük kilise kopuşu olarak anılır. Karşılıklı aforozlar 1965 yılında kaldırılmış, ancak tam birlik sağlanamamıştır.
1054 öncesindeki gerilimler
Bu kopuş, altı yüzyıllık bir birikimin sonucuydu. Doğu kilisesi, Batı'nın İznik İnanç Bildirgesi'ne eklediği ifadeye sert biçimde itiraz etti. Ayrıca Roma kilisesinin evrensel bir kilise ve Roma piskoposunun ilahi olarak atanmış merkez olduğu yönündeki görüşü, Doğu'daki farklı kilise anlayışıyla çatıştı.
Roma İmparatorluğu Hristiyanlaştığında, Tanrı'nın istediği mükemmel düzenin kurulduğu görüşü yaygınlaştı; buna göre tek bir evrensel imparatorluk ve onunla aynı sınırlara sahip tek bir evrensel kilise vardı. Bu iki anlayış, modern Doğu Ortodoksluğu ve Katoliklikte hâlâ görülür ve Büyük Bölünme dahil bölünmelerin temel nedenleri arasında sayılır.
Feodalizm nedir: Ortaçağ Avrupası'nda toprak ve hizmet sayfası, bu dönemin toplumsal yapısını özetler.
1054'teki karşılıklı aforozlar
1053 yılında Konstantinopolis patriği I. Mihail Kerularios, Latin kiliselerini kapattı ve Batı'ya yönelik sert suçlamalar yöneltti. Ertesi yıl Roma elçileri, 16 Temmuz 1054'te Kerularios'u, Ohrid başpiskoposu Leon'u ve taraftarlarını aforoz etti.
Roma elçileri, aforozun Konstantinopolis kilisesinin tamamına değil, belirli kişilere yönelik olduğunu vurguladı. Elçiler, imparator IX. Konstantinos'u, senatoyu ve kent halkının çoğunluğunu "en dindar ve ortodoks" olarak nitelendirdi. Buna rağmen diğer Doğu patriklikleri zamanla Kerularios'un tarafına geçti ve papanın adını diptiklerden sildi.
Antakya patriği III. Ioannes başlangıçta Kerularios'un isteğiyle bölünmeye girmeyi reddetti. Ancak Konstantinopolis'i emir kaynağı olarak görme alışkanlığı güçlendi. İmparatorun halefi patriğin yanında yer aldı ve Doğu'da imparatorun ruhani konularda da üst otorite sayılması, kişisel çatışmayı büyük bir bölünmeye çevirdi.
Neden kalıcı oldu?
Büyük bölünme, tek bir aforoz kararından daha fazlasıydı. Doğu patrikliklerinin Konstantinopolis'e bağımlılığı, imparatorun kilise işlerine karışması ve Batı ile Doğu arasındaki farklı kilise yönetimi anlayışları, ayrılığı kalıcı hale getirdi. Bu süreçte devletin kilise üzerindeki gücü, yani Erastianizm, önemli bir etken olarak anılır.
1054 tarihinin kesin bir kopma anı olarak görülmesi de tartışmalıdır. İki kilisenin inançlıları uzun süre değişikliği fark etmemiş ve karşılıklı ayin katılımı sürmüştür. Bu nedenle 1054, sembolik bir tarih olarak kullanılır.
Önemli tarihler
| Olay | Tarih |
|---|---|
| Latin kiliselerinin kapatılması | 1053 |
| Karşılıklı aforozlar | 16 Temmuz 1054 |
| Aforozların kaldırılması | 1965 |
| II. Ioannes Paulus'un Romanya ziyareti | 1999 |
Sonraki birlik girişimleri
Floransa'da imzalanan birlik, Doğu kiliseleri tarafından kabul edilmemiştir. Doğu piskoposları, Batı ile vardıkları anlaşmanın halk ve sivil otoriteler tarafından büyük ölçüde reddedildiğini gördü. Doğu imparatorları, Konstantinopolis düşene kadar birliğe bağlı kaldı; bu süre yaklaşık yirmi yıl sürdü.
1965 yılında karşılıklı aforozlar kaldırıldı. 1999'da II. Ioannes Paulus, Büyük Bölünme'den sonra bir Doğu Ortodoks ülkesini ziyaret eden ilk papa oldu; Romanya'da patrik Teoctist kendisini karşıladı. II. Ioannes Paulus, Ukrayna gibi ağırlıklı olarak Ortodoks bölgeleri de ziyaret etti ve Batı ile Doğu Hristiyanlığı arasındaki bölünmelerin iyileştirilmesini en içten dileklerinden biri olarak dile getirdi.
Haçlı Seferleri: Ortaçağ'da Kutsal Topraklar sayfası, bu dönemin askeri ve siyasi bağlamını açıklar.
Büyük bölünmenin sonuçları
Büyük bölünme, Hristiyan dünyasını Doğu Ortodoks ve Roma Katolik olarak iki ana gelenek etrafında örgütledi. Bu ayrılık, kilise yönetimi, ayin dili, hukuk ve siyaset alanlarında farklı gelişmeleri beraberinde getirdi. Batı'daki siyasi yapıyı anlamak için Kutsal Roma İmparatorluğu: Ortaçağ Avrupası'nda Siyaset sayfası yararlıdır.
Büyük bölünme ile 1376-1419 yılları arasındaki Batı Bölünmesi aynı olay değildir. İkincisi, Roma Katolik Kilisesi içinde birden fazla papa iddiasının ortaya çıktığı ayrı bir krizdi.
Büyük bölünme, Hristiyanlık tarihindeki en önemli olaylardan biri olarak görülür. Bu olay, yalnızca 1054'teki aforozları değil, bölünmeye yol açan süreçleri ve bölünmenin sonuçlarını da kapsar.
Sık sorulan diğer sorular
Büyük bölünme ne zaman oldu?
Sembolik tarih 1054'tür; karşılıklı aforozlar 16 Temmuz 1054'te gerçekleşti. Ayrılık altı yüzyıllık bir sürecin sonucuydu.
Büyük bölünme hangi kiliseleri ayırdı?
Doğu Ortodoks Kilisesi ile Roma Katolik Kilisesi arasındaki birliği sona erdirdi. İki gelenek farklı kilise yönetimi ve ayin pratikleri geliştirdi.
1054'teki aforozlar ne zaman kaldırıldı?
Karşılıklı aforozlar 1965 yılında kaldırıldı. Buna rağmen tam birlik sağlanamadı.
Floransa Birliği ne oldu?
Floransa'da imzalanan birlik anlaşması Doğu kiliseleri tarafından kabul edilmedi. Doğu imparatorları Konstantinopolis'in düşüşüne kadar birliğe bağlı kaldı.
İlgili sayfalar
- 1381 Köylü Ayaklanması: İngiltere'de Büyük İsyan
1381 köylü ayaklanması, İngiltere'de 1381 yılında patlak veren büyük bir halk isyanıdır. Poll vergisi, Kara Ölüm sonrası ekonomik gerilim ve Fransa ile çatışmanın yol açtığı yüksek vergiler temel nedenler arasındadır. Ayaklanma birkaç hafta sürdü; Smithfield görüşmesinin ardından önderlerin takibiyle bastırıldı.
- Domesday Kitabı: 1086 İngiltere Araştırması
Domesday Kitabı, 1086'da I. William'ın emriyle yapılan İngiltere ve Galler toprak araştırmasının kaydıdır. Toprak sahiplerini, mülkleri ve yükümlülükleri listeler; nüfus sayımı değildir. Orijinali nadiren açılır, çevrimiçi ve basılı kopyalarla incelenir.
- Kutsal Roma İmparatorluğu: Ortaçağ Avrupası'nda Siyaset
Kutsal Roma İmparatorluğu, 800 ile 1806 arasında Orta ve Batı Avrupa'da hüküm süren, imparator tarafından yönetilen ama merkezi olmayan bir siyasi yapıydı. Küçük siyasi birimlerden oluşan bu yapı, papalık ve prenslerle güç paylaşımı içindeydi. 1806'da Napolyon'un yükselişi sırasında feshedildi.
- Hansa Birliği: Ortaçağ Ticaret Ağı
Hansa Birliği, Ortaçağ'da Kuzey ve Orta Avrupa'da ticareti korumak ve geliştirmek için bir araya gelen kent ve tüccar ağının adıdır. Lübeck çevresinde doğup 13. ve 15. yüzyıllar arasında genişledi; yaklaşık 200 yerleşim ve sekiz modern ülkeye yayıldı. Merkezi bir hükümeti olmayan bu birlik, 17. yüzyılda etkisiz hale geldi ve 1669'da fiilen sona erdi.
- Yüz Yıl Savaşları: İngiltere-Fransa Çatışması
Yüz Yıl Savaşları, 1337 ile 1453 arasında İngiltere ve Fransa arasında süren kesintili bir çatışmadır. Fransız tahtının meşru veraseti ve toprak anlaşmazlıkları temel nedenler arasındadır. Savaş bittiğinde Fransa üstünlük sağlamıştı; İngilizler ülke dışına çıkmış, yalnızca Calais onların denetiminde kalmıştı.
- Magna Carta nedir: 1215 tarihli özgürlük fermanı
Magna Carta, Kral John'un 15 Haziran 1215'te Runnymede'de mühürlediği bir kraliyet fermanıdır. Baronların isyanını sona erdirmek için hazırlandı ve kralın yetkilerini sınırlayan maddeler içerdi. İngiliz ve Amerikan hukuk geleneklerinde temel bir referans olarak kullanılır.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.