Tv de maç programı ve Mac başlangıç programı yönetimi
Kısa cevap
Mac bilgisayarlarda başlangıç programları, macOS Ventura ve sonraki sürümlerde Sistem Ayarları altındaki Giriş Öğeleri menüsünden yönetilir. Monterey ve eski sürümlerde bu işlem Kullanıcılar ve Gruplar sekmesinden yapılır. Otomatik açılan uygulamaları ve arka planda veri eşitleyen servisleri kapatmak açılış süresini belirgin şekilde kısaltır.
Ana maddeler
- Giriş öğeleri, macOS Ventura ve sonraki sürümlerde Sistem Ayarları > Genel menüsünden düzenlenir.
- Arka plan uygulamaları kapatılarak otomatik güncelleme ve veri senkronizasyonu durdurulabilir.
- Açılış sırasında Shift tuşuna basılı tutmak başlangıç uygulamalarının geçici olarak yüklenmesini engeller.
- Gelişmiş servisler launchd altyapısı ile LaunchAgents ve LaunchDaemons dizinlerinde denetlenir.
Tv de maç programı izlerken başlangıç yükünü azaltma
Büyük ekran bir televizyona bağlanan bilgisayarda tv de maç programı izlerken ya da yüksek bant genişliği gerektiren canlı yayınlara erişirken sistem kaynaklarının arka planda tükenmesi yaygın bir aksaklıktır. Bilgisayar açıldığı andan itibaren belleğe yerleşen çok sayıda otomatik yazılım, işlemci döngülerini ve internet bağlantısını meşgul eder. Bu durum yüksek çözünürlüklü spor karşılaşmalarında görüntüde donmalara, kare atlamalarına ve işletim sisteminin geç tepki vermesine yol açar. Donanımın tam performansla çalışması için açılışta devreye giren servislerin titizlikle ayıklanması gerekir.
Gereksiz açılış ögeleri temizlendiğinde Mac işletim sistemi masaüstünü saniyeler içinde hazır hale getirir. Arka planda sessizce çalışan eşitleme araçları, indirme yöneticileri ve otomatik denetleyiciler devre dışı bırakıldığında yayın izleme uygulamaları tüm sistem kaynaklarını doğrudan kullanabilir.
macOS Ventura, Sonoma ve Sequoia üzerinde giriş öğelerini yönetme
Apple, macOS 13 Ventura sürümüyle birlikte tercih menülerini baştan yapılandırarak modern sistem ayarları tasarımına geçiş yaptı. Giriş ögeleri ve sistem uzantıları bu mimaride Genel paneli altına toplandı. Yönetim paneline ulaşmak için ekranın sol üst köşesindeki Apple simgesine tıklayıp Sistem Ayarları seçeneğine girmek gerekir. Sol kenar çubuğundan Genel sekmesi seçildikten sonra sağ tarafta yer alan Giriş Öğeleri ve Genişletmeler başlığına tıklanır.
Açılan pencerenin üst kısmında yer alan Oturum Açtığınızda Aç başlıklı liste, oturum açıldığı anda otomatik olarak başlatılan yazılımları, belgeleri ve klasörleri barındırır. Bu listeyi düzenlemek oldukça pratiktir:
- Öğe kaldırma: Otomatik açılmasını istemediğiniz yazılımın üzerine tıklayın ve listenin hemen altındaki eksi (-) simgesine basın. Bu işlem uygulamanın kendisini silmez, yalnızca sistem başladığında kendi kendine açılmasını engeller.
- Öğe ekleme: Her açılışta hazır bulunmasını istediğiniz bir yazılım, klasör ya da ağ sunucusu bağlantısı varsa liste altındaki artı (+) simgesine tıklayın. Finder penceresinden ilgili ögeyi seçerek listeye dahil edin.
Listeye eklenen bir ağ sunucusu bağlantısı, oturum açılır açılmaz yerel ağdaki depolama birimine bağlanarak paylaşılan dosyaları anında masaüstüne taşır.
Arka planda çalışmasına izin verilen servislerin yönetimi
Giriş Öğeleri ekranının alt bölümünde Arka Planda Çalışmasına İzin Ver başlığı altında bağımsız bir liste yer alır. Bu bileşenler, ekranda görünür bir pencere açmasalar dahi sistem başlatıldığında devreye giren arka plan servislerini temsil eder. Bu servisler temel olarak yazılım güncellemelerini takip eder, yerel verileri uzak sunucularla eşitler ya da harici donanımları kontrol eder.
Her uygulamanın yanında bir açma kapama anahtarı yer alır. Düzenli olarak kullanmadığınız bulut depolama araçlarının, yardımcı temizlik yazılımlarının veya mesajlaşma platformlarının anahtarını kapalı konuma getirebilirsiniz. Bu kapatma işlemi ilgili programı elle başlattığınızda çalışmasını engellemez; sadece siz istemeden sistem kaynaklarını arka planda tüketmesini durdurur. İşlemci yükünü hafifletmek ve pil ömrünü uzatmak adına bu listeyi düzenli aralıklarla denetlemek faydalıdır.
macOS Monterey ve önceki sürümlerde başlangıç programları
macOS 12 Monterey ve daha eski işletim sistemi sürümlerini kullanan bilgisayarlarda yönetim adımları farklı bir arayüz rotası gerektirir. Eski sürümlerde işlem adımları şu şekildedir:
- Apple menüsünden Sistem Tercihleri penceresini açın.
- Kullanıcılar ve Gruplar simgesine tıklayın.
- Sol taraftaki listeden geçerli kullanıcı hesabınızı seçin.
- Sağ panelde yer alan Giriş Öğeleri sekmesine geçiş yapın.
- Kaldırmak istediğiniz uygulamanın adını seçin ve listenin altındaki eksi (-) butonuna tıklayın.
Bu pencerede yer alan Gizle kutucuğu sıkça yanlış anlaşılır. Kutucuğun işaretlenmesi uygulamanın açılışta çalışmasını engellemez; yalnızca uygulamanın ana penceresini gizleyerek arka planda açılmasına izin verir. Programın başlatılmasını tamamen durdurmak için tek geçerli yol eksi simgesiyle listeden çıkarmaktır. Her kullanıcı hesabı bağımsız bir başlangıç listesine sahip olduğundan, bilgisayardaki diğer profiller için de aynı adımların ayrı ayrı uygulanması gerekir.
Sistem genişletmeleri ve modüler bileşenler
macOS, üçüncü taraf yazılımların işletim sisteminin yerel işlevleriyle bütünleşebilmesi için çeşitli genişletmelerden faydalanır. Bu genişletmeler Giriş Öğeleri menüsü altındaki Genişletmeler başlığından denetlenebilir. Sistemdeki genişletme kategorileri şunlardır:
- Finder Genişletmeleri: iCloud Drive ve benzeri depolama servislerinin Finder pencerelerine entegre olmasını, içerik menülerine ve Hızlı Eylemler paneline yeni kısayollar eklemesini sağlar.
- Dosya Sağlayıcı Genişletmeleri: Yerel diskteki veriler ile harici bulut depolarını Finder içinde tek bir merkezi görünümde toplar.
- Medya Genişletmeleri: Ses ve görüntü dosyalarının oynatılması, düzenlenmesi ve harici ekranlara aktarılması süreçlerinde yeni format çözücüleri ve denetim araçları sunar.
- Fotoğraflar ve İşaretleme: Fotoğraflar uygulamasında düzenleme araçları sunar; Mail ve Önizleme üzerinde belgeleri imzalama ve resimler üzerine çizim yapma imkanı tanır.
- Sürücü Genişletmeleri: Donanım üreticilerinin işletim sistemi çekirdeğine doğrudan müdahale etmeden güvenli şekilde sürücü çalıştırmasını sağlar.
- Dock ve Renk Paneli: Dock simgelerine hızlı eylemler eklenmesini, sistem genelinde renk paletlerinin yönetilmesini ve renk kodlarının kopyalanmasını kolaylaştırır.
İhtiyaç duymadığınız üçüncü taraf genişletmelerin onay kutularını kaldırarak işletim sistemi kabuğunun daha akıcı çalışmasını sağlayabilirsiniz.
Başlangıç programlarını geçici olarak devre dışı bırakma
Hatalı bir güncelleme ya da uyumsuz bir başlangıç programı yüzünden bilgisayar açılış ekranında takılı kalabilir. Böyle durumlarda hiçbir ayarı kalıcı olarak değiştirmeden tüm giriş ögelerini tek seferlik devre dışı bırakmak mümkündür:
- Mac bilgisayarınızı yeniden başlatın.
- Kullanıcı giriş penceresi ekrana geldiğinde parolanızı yazın.
- Giriş Yap butonuna tıklamadan hemen önce klavyedeki Shift tuşuna basılı tutun.
- Shift tuşunu bırakmadan Giriş Yap düğmesine basın.
- Masaüstü ve Dock simgeleri tamamen görünür olana kadar Shift tuşunu basılı tutmaya devam edin.
Bu yöntem listeye eklenmiş tüm programların o oturum için yüklenmesini askıya alır. Sorunlu yazılımı tespit ettikten sonra Sistem Ayarları üzerinden ilgili ögeyi kalıcı olarak silebilirsiniz. Eğer açılış anında kilitlenen ve masaüstünün yanıt vermesini engelleyen inatçı bir yazılım varsa Mac uygulama zorla kapat: donan programları sonlandırma adımlarını uygulayarak işlemi sonlandırabilirsiniz.
launchd mimarisi, arka plan ajanları ve eski dizinler
Grafik arayüzdeki menülerde listelenmeyen pek çok gelişmiş arka plan işlemi, dosya sistemi seviyesindeki özel dizinlerde yapılandırılır. Apple, OS X 10.4 Tiger sürümünden bu yana servisleri denetlemek için launchd altyapısını kullanır. Bu sistem iki ana bileşene dayanır:
- LaunchAgents: Kullanıcı oturum açtığında kullanıcının kendi yetki seviyesiyle çalışmaya başlayan servislerdir. Kullanıcı dizinindeki ~/Library/LaunchAgents veya genel sistemdeki /Library/LaunchAgents klasörlerinde bulunan .plist dosyalarıyla denetlenir.
- LaunchDaemons: Kullanıcı henüz oturum açmadan önce, işletim sistemi çekirdeği ayağa kalktığı anda kök (root) izinleriyle devreye giren sistem servisleridir. /Library/LaunchDaemons dizininde barındırılır.
macOS'un önceki sürümlerinde kullanılan /Library/StartupItems ve /System/Library/StartupItems klasörleri güncel sistemlerde artık önerilmemektedir. Normal bir macOS kurulumunda /System/Library/StartupItems dizini tamamen boştur. Bu klasörde artık kullanmadığınız eski yazılımlara ait dosyalar bulunuyorsa, bunları Çöp Sepeti'ne taşıyarak bir sonraki açılışta çalışmalarını önleyebilirsiniz.
Sistem klasörlerindeki yapılandırma dosyalarına doğrudan müdahale etmeden önce olası veri kayıplarını önlemek amacıyla Time Machine Mac nasıl kullanılır: yedekleme rehberi üzerinden harici diske tam yedek almanız güvenlik için önemlidir. Ayrıca bu sistem dizinlerine hızla ulaşmak için Spotlight Mac arama ve kısayol rehberi içindeki klavye kısayollarını kullanarak ilgili dosya yollarını doğrudan aratabilirsiniz.
Başlangıç bileşenlerinin karşılaştırmalı etki tablosu
Aşağıdaki tablo, Mac sistemlerinde yer alan farklı açılış bileşenlerinin donanım kaynakları ve açılış süresi üzerindeki etkilerini özetlemektedir:
| Bileşen Türü | Açılış Süresine Etkisi | Bellek ve İşlemci Yükü | Yönetim Alanı |
|---|---|---|---|
| Giriş Öğeleri (Uygulamalar) | Yüksek | Orta veya Yüksek | Sistem Ayarları > Giriş Öğeleri |
| Arka Plan Görevleri | Düşük veya Orta | Sürekli Düşük/Orta | Arka Planda Çalışmasına İzin Ver |
| LaunchAgents | Orta | Servise Bağlı | /Library/LaunchAgents |
| LaunchDaemons | Yüksek | Sürekli Sistem Yükü | /Library/LaunchDaemons |
| Sistem Genişletmeleri | Düşük | Düşük | Genişletmeler Menüsü |
Açılış listesini yalnızca her gün kesin olarak ihtiyaç duyduğunuz birkaç temel araçla sınırlandırmak, Mac donanımınızın uzun vadede istikrarlı, hızlı ve sessiz çalışmasını sağlar.
Sık sorulan diğer sorular
Mac başlangıç programlarını kaldırmak uygulamayı bilgisayardan siler mi?
Hayır, listeden bir ögeyi çıkarmak yalnızca bilgisayar açıldığında kendiliğinden başlamasını engeller. Uygulama diskte kalmaya devam eder ve Applications klasöründen manuel olarak istenildiği zaman açılabilir.
Arka planda çalışmasına izin verilen servisleri kapatmak sisteme zarar verir mi?
Üçüncü taraf bir uygulamanın arka plan anahtarını kapatmak işletim sistemine zarar vermez. Yalnızca ilgili yazılım kapalıyken otomatik güncelleme denetlemesi ve arka planda senkronizasyon yapmasını durdurur.
Shift tuşu ile açılışta programları engellemek kalıcı bir ayar mıdır?
Hayır, Shift tuşuna basılı tutarak yapılan açılış sadece o anki oturum için başlangıç programlarını baypas eder. Bilgisayarı bir sonraki normal başlatışınızda tüm giriş ögeleri yeniden çalışır.
İlgili sayfalar
- macOS'u sil ve yeniden yükle: Adım Adım Kurulum
Mac bilgisayarlarda tüm depolama alanını temizleyip işletim sistemini baştan kurmak, donanımsal el değiştirme süreçlerinde veya derin sistem çökmelerinde kullanılan kesin çözümdür. Modern cihazlarda bu işlem Silme Yardımcısı üzerinden hızla yürütülürken, kapsamlı temizlik için yerleşik macOS Kurtarma ve Disk İzlencesi araçları kullanılır. Sıfırlama bittiğinde bilgisayar fabrika ayarlarına döner ve yeni bir kullanıcıyı karşılamaya hazır hale gelir.
- Mac disk bölümleme rehberi ve APFS birim adımları
Mac üzerinde disk bölümleme işlemi, yerleşik Disk İzlencesi uygulaması kullanılarak depolama alanının bağımsız kısımlara ayrılmasını sağlar. Modern macOS sürümlerinde sabit sınırları olan geleneksel bölüntüler yerine aynı depolama havuzunu dinamik olarak paylaşan APFS birimlerinin oluşturulması tavsiye edilir. İşlem öncesinde verilerin yedeklenmesi olası kayıpların önüne geçer.
- Önyüklenebilir macOS yükleyici oluşturma rehberi
Önyüklenebilir bir macOS yükleyicisi, işletim sistemini internetten tekrar indirmeden birden fazla bilgisayara kurmayı ve standart kurtarma mekanizmaları yetersiz kaldığında aygıtı açmayı sağlar. Bu işlem için en az 16 veya 32 GB depolama alanına sahip harici bir USB bellek ile Terminal içerisindeki createinstallmedia komut aracı kullanılır. Hazırlanan ortam, Mac açılış yöneticisi üzerinden doğrudan çalıştırılarak temiz kurulum yapılmasına imkân tanır.
- Spotlight Mac Arama ve Kısayol Rehberi
Spotlight, macOS işletim sisteminde dosya, uygulama, kişi ve sistem ayarlarını anında bulmayı sağlayan yerleşik bir arama motorudur. Command ve Boşluk tuşlarına basılarak açılan bu araç; matematiksel hesaplamalar yapabilir, para birimlerini dönüştürebilir ve hızlı sistem eylemlerini çalıştırabilir. Arama kapsamı Sistem Ayarları üzerinden kişiselleştirilebilir ve belirli klasörler gizlilik amacıyla dizinleme dışında tutulabilir.
- Mac FileVault Açma ve Disk Şifreleme Adımları
Mac FileVault, başlangıç diskinizdeki tüm verileri AES-XTS algoritmasıyla şifreleyerek yetkisiz kişilerin erişimini engelleyen yerel bir macOS güvenlik özelliğidir. Sistem Ayarları üzerinden birkaç adımda etkinleştirilir ve kilit açma yetkisi iCloud hesabına veya bağımsız bir kurtarma anahtarına bağlanabilir. Apple Silicon ve T2 güvenlik çipli bilgisayarlarda şifreleme anahtarları doğrudan Secure Enclave donanımında korunur.
- Time Machine Mac Nasıl Kullanılır: Yedekleme Rehberi
Time Machine, harici bir depolama aygıtı bağlandıktan sonra sistem ayarları üzerinden ilgili sürücünün seçilmesiyle yapılandırılır. İlk tam kopyalamanın ardından yalnızca değişen dosyaları sisteme işleyerek saatlik, günlük ve haftalık arşivler üretir. İhtiyaç halinde menü çubuğundan anlık yedek başlatılabilir veya macOS Kurtarma ekranı üzerinden silinen veriler geri getirilebilir.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.