macOS'u sil ve yeniden yükle: Adım Adım Kurulum
Kısa cevap
Mac bilgisayarlarda tüm depolama alanını temizleyip işletim sistemini baştan kurmak, donanımsal el değiştirme süreçlerinde veya derin sistem çökmelerinde kullanılan kesin çözümdür. Modern cihazlarda bu işlem Silme Yardımcısı üzerinden hızla yürütülürken, kapsamlı temizlik için yerleşik macOS Kurtarma ve Disk İzlencesi araçları kullanılır. Sıfırlama bittiğinde bilgisayar fabrika ayarlarına döner ve yeni bir kullanıcıyı karşılamaya hazır hale gelir.
Ana maddeler
- Apple silicon veya T2 güvenlik çipine sahip modellerde Silme Yardımcısı kullanılarak sistem dosyalarına dokunmadan kullanıcı verileri silinebilir.
- Disk İzlencesi ile başlatma diski silinirken birim grubu seçilmeli ve dosya biçimi APFS olarak ayarlanmalıdır.
- Intel tabanlı Mac modellerinde açılış sırasında basılan tuş kombinasyonları yüklenecek macOS sürümünü doğrudan belirler.
- Kurtarma modunda işletim sistemini indirmek için DHCP kullanan kararlı ve geniş bant bir internet bağlantısı şarttır.
macOS'u sil ve yeniden yükle işlemi, depolama birimindeki tüm kişisel belgeleri, ayarları ve yazılım katmanlarını tamamen ortadan kaldırarak işletim sistemini fabrika ayarlarına döndürür. Bilgisayarın elden çıkarılması, kurumsal teslimat öncesi temizlenmesi veya derin dosya bozulmalarının çözülmesi gerektiğinde bu yöntem tercih edilir. Başlatma sürücüsündeki her şey kalıcı olarak silineceği için işleme geçilmeden önce Time Machine Mac Nasıl Kullanılır: Yedekleme Rehberi adımları takip edilerek harici bir diske yedek alınmalıdır. Donanım nesline bağlı olarak işlem süreci Silme Yardımcısı veya Disk İzlencesi üzerinden ilerler.
Hangi Durumlarda macOS'u Sil ve Yeniden Yükle Adımları Gerekir?
İşletim sisteminin üzerine kurulum yapmak kullanıcı verilerini, fotoğrafları ve üçüncü taraf uygulamaları korur. Ancak yazılım çekirdeğinde meydana gelen ağır uyumsuzluklar, sistem dosyalarının bozulması veya kötü amaçlı yazılımların temizlenememesi gibi durumlarda yalnızca sistemi yeniden kurmak yetersiz kalır. Bu gibi senaryolarda diski bütünüyle temizlemek gerekir.
Cihazı satmak ya da başka bir kullanıcıya devretmek istendiğinde de diskin bütünüyle biçimlendirilmesi şarttır. Böylece eski kullanıcının Apple Kimliği, anahtar zinciri şifreleri ve yerel lisansları sistemden kazınır. Bir işletim sistemi yükseltmesinden sonra performans kaybı yaşayan ve eski sürüme dönmek isteyen kullanıcılar da sürücüyü silip sıfırdan kurulum yoluna başvururlar.
Apple Silicon ve T2 Güvenlik Çipine Sahip Cihazlarda Sıfırlama
Apple silicon işlemcili Mac modelleri ve Apple T2 Güvenlik Çipi barındıran Intel tabanlı bilgisayarlar modern bir güvenlik mimarisi kullanır. Bu donanımlarda tam bir disk silme işlemi için doğrudan Disk İzlencesi'ne girmek her zaman zorunlu değildir. Sistem Ayarları menüsü altında yer alan Silme Yardımcısı, işletim sistemi dosyalarını sağlam tutarken şifreleme anahtarlarını silerek tüm kullanıcı içeriklerini saniyeler içinde erişilemez hale getirir.
Eğer işletim sisteminin kendisi hasar görmüşse veya açılış sürücüsünün biçimlendirilmesi hedefleniyorsa kurtarma araçları devreye sokulur. Depolama alanını güvenceye almak isteyen kullanıcılar, sıfırlama öncesi disk şifreleme yapısını anlamak için Mac FileVault Açma ve Disk Şifreleme Adımları üzerinden disk şifreleme mantığını inceleyebilir. Disk bütünüyle bozulduğunda ve Silme Yardımcısı çalışmadığında klasik kurtarma ekranına geçiş yapılır.
macOS Kurtarma Moduna Giriş ve Başlatma Seçenekleri
macOS Kurtarma, bilgisayarın dahili depolama biriminde yerleşik olarak bulunan bağımsız bir onarım sistemidir. Bu ortama giriş yöntemi cihazın mimarisine göre değişiklik gösterir:
- Apple Silicon Modelleri: Bilgisayar tamamen kapatılır. Ardından güç düğmesine basılır ve ekranda Başlangıç Seçenekleri Yükleniyor yazısı belirene kadar parmak düğmeden çekilmez. Seçenekler simgesi seçilip Sürdür butonuna basılır.
- Intel Tabanlı Modeller: Bilgisayar açılırken veya yeniden başlatılırken belirli klavye kombinasyonları basılı tutulur.
Intel tabanlı cihazlarda kullanılan tuş kombinasyonları indirilecek işletim sistemi sürümünü belirler:
| Klavye Kombinasyonu | Hedeflenen macOS Sürümü |
|---|---|
| Command + R | Mac üzerinde en son kurulu olan mevcut sürüm |
| Option + Command + R | Bilgisayarla uyumlu olan en son güncel macOS sürümü |
| Shift + Option + Command + R | Bilgisayarın fabrika çıkışındaki sürümü veya ona en yakın uygun sürüm |
Kurtarma üzerinden kurulum yapabilmek için Wi-Fi ya da Ethernet aracılığıyla DHCP destekli, yüksek hızlı bir internet bağlantısı gerekir. Otel ve kafe gibi giriş sayfası onayı isteyen captive portal bağlantıları, 802.1X güvenlik standartları ve yönlendirici tarafından yönetilmeyen PPPoE ağları kurtarma sürecini engelleyebilir.
Disk İzlencesi ile Başlatma Sürücüsünü Biçimlendirme
Kurtarma ekranı açıldığında dört ana seçenek listelenir. Sıfırdan temiz kurulum yapmak için önce Disk İzlencesi seçilmeli ve Sürdür butonuna tıklanmalıdır.
- Disk İzlencesi penceresinin solundaki kenar çubuğundan ana başlatma birimi seçilir. Bu birim varsayılan olarak Macintosh HD adını taşır.
- Üst kısımdaki araç çubuğunda bulunan Sil düğmesine basılır.
- Açılan pencerede birime yeni bir ad atanır ve biçimlendirme türü olarak APFS belirlenir.
- Pencerenin altındaki Birim Grubunu Sil seçeneğine tıklanır. Bu işlem sistem birimi ile kullanıcı verilerini tutan Data birimini tek seferde temizler.
Sürücü yapılandırmasını değiştirmek veya yeni kapsayıcılar eklemek isteyenler Mac disk bölümleme rehberi ve APFS birim adımları doğrultusunda bölümleme düzenini özelleştirebilir. Eğer Disk İzlencesi başlatma diskini hiç görmüyorsa veya silme aşamasında donanımsal hata veriyorsa, cihazın fiziksel depolama biriminde arıza olabilir.
Kurtarma Modu Üzerinden macOS Kurulumunu Tamamlama
Disk İzlencesi'ndeki silme işlemi tamamlandıktan sonra pencere kapatılarak ana kurtarma menüsüne dönülür. Menüden macOS'i Yeniden Yükle seçeneği belirlenir ve Sürdür butonuna basılır. Ekrandaki yazılım lisans sözleşmesi kabul edildikten sonra hedef disk olarak az önce biçimlendirilen Macintosh HD seçilir.
Kurulum aracı diskin kilidini açmanızı talep ederse bilgisayardaki kullanıcı oturum şifrenizi yazmanız gerekir. Yükleme dosyalarının indirilmesi internet hızına bağlı olarak vakit alabilir. İşlem sırasında cihaz birkaç kez kendiliğinden açılıp kapanabilir, ekranda yükleme çubuğu belirebilir ya da ekran uzun süre karanlık kalabilir. Yükleme tamamlanana dek Mac'in kapağı açık tutulmalı, cihaz uykuya geçirilmemeli ve elektrik bağlantısı kesilmemelidir.
İnternet bağlantısının yetersiz olduğu durumlarda harici disk üzerinden yükleme yapmak kurtarma sürecini hızlandırır. Bu tip durumlar için önceden hazırlanan harici diskler Önyüklenebilir macOS yükleyici oluşturma rehberi içeriğindeki yönergelerle hazır hale getirilir. Sistem hiçbir şekilde açılmayacak derecede çöktüğünde ise başka bir Mac bilgisayara Apple Configurator yazılımı kurularak DFU modunda canlandırma veya geri yükleme yapılabilir.
Kurulum Sonrası İlk Açılış ve Cihaz Devri
Yükleme süreci bittiğinde ekrana ülke ve bölge seçimini gösteren Kurulum Yardımcısı gelir. Cihaz kişisel kullanım için sıfırlandıysa ekrandaki talimatlar izlenerek yeni kullanıcı hesabı tanımlanır, Apple Kimliği girilir ve Time Machine yedeği sisteme aktarılır.
Eğer bilgisayar satılacak, takas edilecek veya bir başkasına hediye edilecekse Kurulum Yardımcısı üzerinde hiçbir işlem yapılmamalıdır. Ülke seçimi ekranında Command + Q tuşlarına basılarak Kapat seçeneği tıklanmalıdır. Böylece bilgisayar kapatılır ve cihazı açan yeni kullanıcı kendi ayarlarını sıfırdan yapma imkanına sahip olur.
Sık sorulan diğer sorular
macOS'u silip yeniden yüklerken kişisel dosyalarım kaybolur mu?
Disk İzlencesi üzerinden silme işlemi yapıldığında tüm fotoğraflar, belgeler ve uygulamalar geri alınamaz biçimde silinir. Yalnızca işletim sistemini yeniden kur seçeneği seçilip disk silinmezse kişisel veriler korunur.
Kurtarma modunda internete bağlanmak neden zorunludur?
Dahili kurtarma bölümü yalnızca temel onarım araçlarını barındırır; tam işletim sistemi dosyaları doğrudan Apple sunucularından indirildiği için geniş bant internet bağlantısı şarttır.
Yükleme sırasında ekranın uzun süre siyah kalması normal midir?
Evet, kurulum esnasında sistem arka planda çekirdek yapılandırmasını tamamlar ve aygıt yazılımlarını güncellerken ekran birkaç dakika boyunca tamamen kararabilir.
İlgili sayfalar
- Mac disk bölümleme rehberi ve APFS birim adımları
Mac üzerinde disk bölümleme işlemi, yerleşik Disk İzlencesi uygulaması kullanılarak depolama alanının bağımsız kısımlara ayrılmasını sağlar. Modern macOS sürümlerinde sabit sınırları olan geleneksel bölüntüler yerine aynı depolama havuzunu dinamik olarak paylaşan APFS birimlerinin oluşturulması tavsiye edilir. İşlem öncesinde verilerin yedeklenmesi olası kayıpların önüne geçer.
- Önyüklenebilir macOS yükleyici oluşturma rehberi
Önyüklenebilir bir macOS yükleyicisi, işletim sistemini internetten tekrar indirmeden birden fazla bilgisayara kurmayı ve standart kurtarma mekanizmaları yetersiz kaldığında aygıtı açmayı sağlar. Bu işlem için en az 16 veya 32 GB depolama alanına sahip harici bir USB bellek ile Terminal içerisindeki createinstallmedia komut aracı kullanılır. Hazırlanan ortam, Mac açılış yöneticisi üzerinden doğrudan çalıştırılarak temiz kurulum yapılmasına imkân tanır.
- Tv de maç programı ve Mac başlangıç programı yönetimi
Mac bilgisayarlarda başlangıç programları, macOS Ventura ve sonraki sürümlerde Sistem Ayarları altındaki Giriş Öğeleri menüsünden yönetilir. Monterey ve eski sürümlerde bu işlem Kullanıcılar ve Gruplar sekmesinden yapılır. Otomatik açılan uygulamaları ve arka planda veri eşitleyen servisleri kapatmak açılış süresini belirgin şekilde kısaltır.
- Spotlight Mac Arama ve Kısayol Rehberi
Spotlight, macOS işletim sisteminde dosya, uygulama, kişi ve sistem ayarlarını anında bulmayı sağlayan yerleşik bir arama motorudur. Command ve Boşluk tuşlarına basılarak açılan bu araç; matematiksel hesaplamalar yapabilir, para birimlerini dönüştürebilir ve hızlı sistem eylemlerini çalıştırabilir. Arama kapsamı Sistem Ayarları üzerinden kişiselleştirilebilir ve belirli klasörler gizlilik amacıyla dizinleme dışında tutulabilir.
- Mac FileVault Açma ve Disk Şifreleme Adımları
Mac FileVault, başlangıç diskinizdeki tüm verileri AES-XTS algoritmasıyla şifreleyerek yetkisiz kişilerin erişimini engelleyen yerel bir macOS güvenlik özelliğidir. Sistem Ayarları üzerinden birkaç adımda etkinleştirilir ve kilit açma yetkisi iCloud hesabına veya bağımsız bir kurtarma anahtarına bağlanabilir. Apple Silicon ve T2 güvenlik çipli bilgisayarlarda şifreleme anahtarları doğrudan Secure Enclave donanımında korunur.
- Time Machine Mac Nasıl Kullanılır: Yedekleme Rehberi
Time Machine, harici bir depolama aygıtı bağlandıktan sonra sistem ayarları üzerinden ilgili sürücünün seçilmesiyle yapılandırılır. İlk tam kopyalamanın ardından yalnızca değişen dosyaları sisteme işleyerek saatlik, günlük ve haftalık arşivler üretir. İhtiyaç halinde menü çubuğundan anlık yedek başlatılabilir veya macOS Kurtarma ekranı üzerinden silinen veriler geri getirilebilir.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.