Franz Ferdinand suikastı: Saraybosna, 28 Haziran 1914
Kısa cevap
Franz Ferdinand suikastı, 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da Gavrilo Princip tarafından gerçekleştirildi. Avusturya-Macaristan tahtının varisi Franz Ferdinand ile eşi Sophie'nin öldürülmesi, bir ay sonra Avusturya'nın Sırbistan'a savaş ilan etmesine giden süreci tetikledi.
Ana maddeler
- 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da gerçekleşti.
- Gavrilo Princip, Bosnalı Sırp bir öğrenci olarak suikastı gerçekleştirdi.
- Avusturya-Macaristan tahtının varisi Franz Ferdinand ve eşi Sophie öldürüldü.
- Suikasttan bir ay sonra Avusturya, Sırbistan'a savaş ilan etti.
- Suikastçılar ve ağ üyeleri Ekim 1914'te Saraybosna'da yargılandı.
Franz Ferdinand suikastı, 28 Haziran 1914’te Saraybosna’da gerçekleşti. Avusturya-Macaristan tahtının varisi Arşidük Franz Ferdinand ile eşi Sophie, Bosnalı Sırp öğrenci Gavrilo Princip tarafından öldürüldü. Olay, Birinci Dünya Savaşı’nın hemen öncesindeki krizi tetikledi.
Franz Ferdinand suikastı nasıl gerçekleşti?
28 Haziran 1914’te Franz Ferdinand ve Sophie, Saraybosna’yı ziyaret ediyordu. Yedi Genç Bosnalı, Miljacka Nehri’ne paralel uzanan Appel Quay boyunca konumlanmıştı. Motorlu konvoyun güzergâhı önceden yayımlanmıştı.
Cabrinovic, arşidükün hangi araçta olduğunu sordu ve bombasını araca fırlattı. Bomba katlanmış tavana çarparak sekti ve yanlış aracın altına yuvarlandı. Patlama iki ordu subayını ve birkaç çevredeki kişiyi yaraladı; Franz Ferdinand ile Sophie ise zarar görmedi. Cabrinovic, çoğunlukla kuru nehir yatağına atladı, yarım yamalak bir intihar girişiminde bulundu ve yakalandı. Polis onu götürürken “Ben bir Sırp kahramanıyım” diye bağırdığı aktarılır. En az iki Genç Bosnalı daha arşidükü net biçimde gördü, fakat suikast girişiminde bulunma cesaretini kaybetti.
History.com, suikastın gerçekleşmesinde yanlış bir dönüşün rol oynamış olabileceğini belirtir.
Gavrilo Princip, daha sonra arşidük ve eşini vurdu. Franz Ferdinand ve Sophie öldürüldü. Princip, Bosnalı Sırp bir öğrenciydi ve suikastı tek başına gerçekleştirmemişti; daha geniş bir gizli ağın parçasıydı.
Suikastın arka planı
Franz Ferdinand, Avusturya-Macaristan tahtının varisiydi. İmparator Franz Joseph’in oğlu Rudolf 1889’da öldü; ardından Franz Joseph’in küçük kardeşi Arşidük Karl Ludwig sıradaki varis oldu. Ludwig 1896’da ölünce, 1863 doğumlu Franz Ferdinand varis oldu. Franz Ferdinand askeri kariyerinde mareşal rütbesine yükseldi ve Avusturya-Macaristan ordusunun genel müfettişi olarak görev yaptı.
1914’te Franz Ferdinand, Bosna’da geleneksel yaz manevralarını denetlemek için bir tur düzenledi. Bosnalı yerel yönetim, ziyaretin zamanlamasının uygun olmadığını ve tehlikeli olabileceğini konusunda uyardı.
Franz Ferdinand, 1900’de Sophie Chotek ile evlendi. İmparator Franz Joseph bu evliliğe karşı çıktı ve düğüne katılmadı. Sophie, hüküm süren veya hüküm sürmüş bir hanedandan gelmiyordu; bu nedenle çiftin çocukları taht için uygun sayılmadı. Sophie, imparatorluk ziyafetlerinde her odaya son giren, eşliksiz oturan ve kocasından uzak bir yere yerleştirilen biri olarak küçük saygısızlıklara maruz kaldı.
Suikasttan önceki on yıl boyunca emperyalist hükümetler, silahlanma yarışı, yükselen milliyetçilik ve karmaşık ittifak yükümlülükleri, savaşın havada olduğunu hissettiren bir ortam yarattı. Bu olay, bu ortamda Avrupa güçlerini harekete geçiren doğrudan kıvılcım oldu.
Suikastçılar ve yargılama
Gavrilo Princip, Bosnalı Sırp bir öğrenciydi. Grup ağırlıklı olarak Bosnalı Sırplardan oluşuyordu; dört kişi Bosnalı Hırvat, bir kişi Bosnalı Müslüman’dı. Hepsi Avusturya-Macaristan vatandaşıydı ve hiçbiri Sırbistan’dan gelmemişti. Suikast sırasında altı suikastçının beşi 20 yaşın altındaydı; Mehmedbašić 26 veya 27 yaşındaydı.
Suikastçılar ve gizli ağın kilit üyeleri, Ekim 1914’te Saraybosna’da yargılandı. Toplam 25 kişi iddianameyle suçlandı. Princip, cinayet ve yüksek vatana ihanetten suçlu bulundu. Yaşının küçük olması nedeniyle idam edilemedi ve 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Diğer dört saldırgan da hapis cezası aldı. Beş yaşlı tutuklu asılarak idam cezasına çarptırıldı.
Cabrinovic 1916’da, Princip ise Nisan 1918’de hapishanede öldü. İkisi de zaferi göremedi. Birinci Dünya Savaşı Kasım 1918’de sona erdi.
Suikast sonrası çekilen ve Princip’in tutuklandığını gösterdiği sanılan fotoğrafın, modern tarihçiler tarafından Ferdinand Behr adlı bir seyirciyi gösterdiği düşünülmektedir. İtalyan bir gazetede yayımlanan Achille Beltrame çizimi, suikastı görselleştirdi. Gavrilo Princip’in suikast sırasında sandviç yediği anlatısının kökeni Smithsonian Magazine tarafından incelenmiştir.
Avusturya’nın tepkisi ve savaş ilanı
Britannica’ya göre Franz Ferdinand ve Sophie’nin öldürülmesinden bir ay sonra Avusturya, Sırbistan’a savaş ilan etti. Bu adım, Avusturya-Macaristan ile Sırbistan arasındaki krizi uluslararası bir savaşa dönüştürdü.
Başbakan Pašić, suikast planından erken haberdar oldu. Eğitim Bakanı Ljubomir Jovanović’e göre bilgi, hükümetin sınır muhafızlarına suikastçıların geçişini engelleme emri verecek kadar erkendi. Bu durum, kabine tartışmalarının Mayıs sonunda, bilginin açıklanmasının ise bundan önce gerçekleştiğini gösterir. Albertini, bilginin kaynağı olarak en olası kişinin Milan Ciganović olduğunu yazdı; Bogičević daha güçlü bir savunma yaptı.
Sonuçları
Üçlü İtilaf güçleri, İtalya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin de aralarında bulunduğu diğer ülkelerle birlikte Birinci Dünya Savaşı’nı kazandı. Rusya, 1917’deki Bolşevik Devrimi’nden sonra savaştan çekildi. Savaşın sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu parçalandı ve Almanya’nın toprakları büyük ölçüde azaltıldı.
Versay Antlaşması, barış koşullarını belirleyen metin olarak 1919’da imzalandı. Bu tarih, suikastın beşinci yıldönümüne denk geldi.
Olayın kronolojisi
- 28 Haziran 1914: Franz Ferdinand ve Sophie Saraybosna’daydı.
- Bomba saldırısı başarısız oldu; çift zarar görmedi.
- Princip, ikinci saldırıda arşidük ve eşini vurdu.
- Ekim 1914: Suikastçılar ve ağ üyeleri yargılandı.
- Bir ay sonra: Avusturya, Sırbistan’a savaş ilan etti.
Katılımcılar
| Kişi | Rol |
|---|---|
| Franz Ferdinand | Avusturya-Macaristan tahtının varisi |
| Sophie | Eşi, Hohenberg Düşesi |
| Gavrilo Princip | Suikastçı, Bosnalı Sırp öğrenci |
| Cabrinovic | Bomba saldırısını yapan Genç Bosnalı |
| Pašić | Sırbistan Başbakanı |
İlgili sayfalar
Bu olayın arka planını anlamak için Birinci Dünya Savaşı nedenleri sayfasına bakılabilir. Avrupa’daki eski ittifak ve ticaret düzenleri için Hansa Birliği ve Yüz Yıl Savaşları sayfaları da bağlam sağlar.
Sık sorulan diğer sorular
Franz Ferdinand suikastı ne zaman ve nerede gerçekleşti?
Suikast 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da gerçekleşti. Avusturya-Macaristan tahtının varisi Franz Ferdinand ile eşi Sophie öldürüldü.
Suikastı kim gerçekleştirdi?
Suikastı Bosnalı Sırp öğrenci Gavrilo Princip gerçekleştirdi. Princip, daha geniş bir gizli ağın parçasıydı.
Suikasttan sonra ne oldu?
Suikasttan bir ay sonra Avusturya, Sırbistan'a savaş ilan etti. Suikastçılar ve ağ üyeleri Ekim 1914'te Saraybosna'da yargılandı.
Princip neden idam edilmedi?
Princip cinayet ve yüksek vatana ihanetten suçlu bulundu, ancak yaşı nedeniyle idam edilemedi ve 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Suikastın Birinci Dünya Savaşı ile ilişkisi nedir?
Suikast, Birinci Dünya Savaşı'nın hemen öncesindeki krizi tetikledi. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu savaş sonunda parçalandı.
İlgili sayfalar
- 1914 Noel Ateşkesi: Batı Cephesi'nde İnsanlık
Birinci Dünya Savaşı'nın Batı Cephesi'nde 24-25 Aralık 1914'te, komutan onayı olmadan oluşan gayri resmi ateşkesler dizisi 1914 Noel Ateşkesi olarak anılır. Askerler hendeklerden çıkıp selam verdi, yiyecek ve anı eşyası değiş tokuş etti, cenaze törenleri düzenledi ve ilahi söyledi. Olay hem romantik bir an olarak hem de savaşa karşı iş birliği yapmama ruhunun en belirgin örneği sayılır.
- Çanakkale Savaşı: Tarih, Nedenler ve Sonuçlar
Çanakkale Savaşı, 19 Şubat 1915 ile 9 Ocak 1916 arasında Gelibolu Yarımadası'nda yapılan Birinci Dünya Savaşı harekâtıdır. İngiltere, Fransa ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu İtilaf Devletleri, Çanakkale Boğazı'nı geçip İstanbul'u ele geçirmeyi amaçladı; Osmanlı savunması karşısında başarısız oldu ve kuvvetlerini geri çekti.
- Versay Antlaşması: Tarih, Maddeler ve Sonuçlar
Versay Antlaşması, 28 Haziran 1919'da Versay Sarayı'nda imzalanan ve Birinci Dünya Savaşı'nı Almanya ile Müttefikler arasında sona erdiren barış anlaşmasıdır. Anlaşma Almanya'ya toprak, askeri ve ekonomik ağır koşullar getirdi; 231. madde savaş sorumluluğunu Almanya'ya yükledi. Milletler Cemiyeti'nin kurulmasını da öngördü.
- Siper savaşı: Birinci Dünya Savaşı'nda cephe hattı
Batı Cephesi'ndeki siper savaşı, 1914 sonbaharı ile 1918 baharı arasında süren bir cephe düzeniydi. Ordular, topçu ve makineli tüfek ateşi karşısında korunmak için hendekler kazdı; cephe hattı çoğu yerde kilometrelerce uzandı.
- Birinci Dünya Savaşı Nasıl Yazılır: Nedenleri
Birinci Dünya Savaşı 28 Temmuz 1914'te Balkanlar'da başladı ve 11 Kasım 1918'de sona erdi; 17 milyon ölü ve 25 milyon yaralı bıraktı. Savaşın nedenleri tek bir olaya indirgenemez: Saraybosna suikastı tetikleyiciydi, ittifaklar, milliyetçilik, emperyal rekabet ve seferberlik takvimleri çatışmayı büyüttü. Tarihçiler Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın rolü ile daha geniş bir aktör yelpazesinin sorumluluğu konusunda görüş ayrılığına sahiptir.
- Montgomery Otobüs Boykotu: Neler Yaşandı?
Montgomery Otobüs Boykotu, Alabama eyaletinin Montgomery kentinde siyah yurttaşların otobüslerdeki ırk ayrımcılığına karşı toplu taşıma araçlarını kullanmayı reddettiği bir protestoydu. Rosa Parks'ın tutuklanmasının ardından başlayan kampanya, yaklaşık 13 ay sürdü ve otobüslerde ayrımcılığı anayasaya aykırı bulan Yüksek Mahkeme kararıyla sona erdi.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.