İnternetin tarihi: ARPANET'ten yapay zekâya
Kısa cevap
İnternet tek bir mucidin ürünü değildir. 1969'daki dört düğümlü ARPANET gösteriminden başlayarak paket anahtarlama, Cerf'in protokolü, World Wide Web ve ticari kullanım aşamalarıyla küresel bir bilgi altyapısına dönüştü.
Ana maddeler
- 1969'daki dört düğümlü ARPANET gösterimi internet tarihinin başlangıç noktası olarak anılır.
- Açık mimari ağ anlayışı, farklı ağların birbirine bağlanmasını mümkün kıldı.
- Cerf'in protokolü 1980'lerde interneti dünya çapında bir ağa dönüştürdü.
- 1991'de World Wide Web ve ticari ağlara bağlantı yetkisi interneti halka ve işletmelere açtı.
- 2000'lerden sonra sosyal medya, mobil erişim ve yapay zekâ kullanım biçimlerini değiştirdi.
İnternet, bilgisayar ağlarının kurulması ve birbirine bağlanması sürecinde ortaya çıktı. İnternet tek bir mucidin ürünü değildir; ABD'de Soğuk Savaş yıllarında askeri bir savunma sistemi olarak ortaya çıkmış ve zamanla küresel bir bilgi altyapısına dönüşmüştür. 1969'daki dört düğümlü ARPANET gösterimi, bu sürecin dönüm noktası sayılır.
İnternet, farklı bilgisayar ağlarının birbirine bağlanmasını sağlayan bir sistem mimarisidir. ABD'de 1970'lerde ortaya çıkmış, genel kullanıma açılması ise 1990'ların başına kadar sürmüştür. Günümüzde iletişim, ticaret, bilgi edinme ve topluluk işlemleri için kullanılan yaygın bir altyapıdır.
İnternetin geçmişi, telgraftan World Wide Web'e uzanan aşamaları içerir.
İnternetin tarihi nasıl başladı?
İnternet, fonograf veya emniyet pimi gibi tek bir mucidi olan teknolojilerden ayrılır. Yıllar içinde gelişti ve ilk olarak 1960'ların sonunda ABD'de Soğuk Savaş döneminde askeri bir savunma sistemi olarak ortaya çıktı. Bilim insanları ve araştırmacılar uzun süre onu iletişim ve veri paylaşımı için kullandı.
İnternet tarihinin dönüm noktası sayılan 1969'daki dört düğümlü ARPANET gösteriminden küresel internet gelişti. Roberts'ın ana bilgisayarların doğrudan bağlanmasını öngören önerisi benimsenmedi. Wesley Clark, ağı her ana bilgisayara bağlı özdeş küçük bilgisayarların yönetmesini önerdi; Roberts bu birimleri 'Interface Message Processors' (IMP) olarak adlandırdı ve bunlar daha sonra yönlendiricilere dönüştü.
Paket anahtarlama ve açık mimari
İnternetin teknolojik evrimi, paket anahtarlama araştırması ve ARPANET ile başladı. Açık mimari sayesinde her ağ kendi gereksinimlerine göre tasarlanabilir ve kendine özgü bir arayüz sunabilir. Ağa eklenecek ağ türleri veya coğrafi kapsam konusunda genellikle bir sınırlama yoktur; hangi seçeneğin anlamlı olduğunu pratik değerlendirmeler belirler.
Açık mimari anlayışı, farklı ağların birbirine bağlanmasını mümkün kıldı. Federal kurumlar, internetin bugünkü biçimini etkileyen politika kararları da aldı. 1981'de Farber'ın CSNET ve NSF adına DARPA'dan Kahn ile yaptığı anlaşma, CSNET trafiğinin ARPANET altyapısını istatistiksel ve ölçümsüz bir temelde paylaşmasına izin verdi.
Cerf'in protokolü interneti nasıl dünya çapına taşıdı?
1980'ler boyunca araştırmacılar ve bilim insanları Cerf'in protokolüyle dosya ve veri aktardı. Bu protokol interneti dünya çapında bir ağa dönüştürdü. Bu kararlar arasında NSFNET programı için TCP/IP seçimi de yer aldı ve uygulandı.
World Wide Web ve ticari internet nasıl ortaya çıktı?
1991'de internet yeniden değişti. İsviçre-Fransa sınırındaki CERN araştırma merkezinde çalışan bilgisayar programcısı Tim Berners-Lee, World Wide Web'i tanıttı. Bu yapı yalnızca dosya aktarmak değil, internet üzerinde herkesin erişebileceği bağlantılı bir bilgi ağıydı. Berners-Lee, bugün bildiğimiz interneti oluşturdu.
O yıl Kongre, Ulusal Bilim Vakfı'na ülkenin araştırma ve eğitim odaklı internet hizmetlerini ticari ağlara bağlama yetkisi verdi. Bunun ardından her türden şirket kendi web sitesini kurmaya yöneldi ve elektronik ticaret girişimcileri interneti müşterilere doğrudan satış yapmak için kullanmaya başladı. 2000'li yıllarda Amazon ve eBay, çevrim içi perakendede baskın oyuncular olarak öne çıktı.
Sosyal medya, mobil erişim ve yapay zekâ
2000'lerin ilk on yılında Facebook, Twitter ve Instagram gibi sosyal medya platformları ortaya çıktı ve insanların bağlantı kurma, içerik oluşturma ve paylaşma biçimini değiştirdi. Yaklaşık 2015'te internete akıllı telefonlardan erişenlerin sayısı diğer bilgisayar türlerini aştı. 2020'lerin başında OpenAI, Google, Microsoft ve diğer şirketler gelişmiş yapay zekâ sistemlerini kamuya açmaya başladı.
Bu gelişmeler, internetin kullanım biçimini değiştirdi. Başlangıçta dosya ve veri aktarımı için kullanılan ağ, daha sonra web sayfaları, sosyal platformlar, mobil erişim ve yapay zekâ uygulamalarının temelini oluşturdu.
İnternetin toplumsal ve ticari yönleri
İnternet tarihi yalnızca teknolojik bir evrim değildir. İnternet Topluluğu'na göre bu tarih dört ayrı yön içerir: paket anahtarlama ve ARPANET ile başlayan teknolojik evrim; küresel ve karmaşık bir işletim altyapısının işletimi ve yönetimi; teknolojiyi birlikte oluşturup geliştiren geniş bir 'internaut' topluluğunun sosyal yönü; araştırma sonuçlarının geniş ölçüde dağıtılan ve kullanılabilir bir bilgi altyapısına dönüştüğü ticarileşme yönü.
İnternet bugün yaygın bir bilgi altyapısıdır ve çoğu zaman Ulusal, Küresel veya Galaktik Bilgi Altyapısı'nın ilk örneği olarak anılır. Tarihi karmaşıktır; teknolojik, örgütsel ve topluluk yönlerini içerir. Etkisi yalnızca bilgisayar iletişimlerinin teknik alanlarıyla sınırlı kalmaz; elektronik ticaret, bilgi edinme ve topluluk işlemleri için çevrim içi araçların kullanımının artmasıyla toplumun tamamına uzanır.
Küresel ve karmaşık bir işletim altyapısının yönetimi, internet tarihinin teknolojik gelişmeden ayrı bir yönüdür.
Tarih yazımı ve kaynaklara yakınlık
İnternet tarihi yazımı da kendine özgü bir alandır. Birçok öncü hâlâ hayattadır, aktiftir ve başarılarını anlatan tarihleri şekillendirmeye isteklidir. Müzeler ve tarihçiler de öncülerle görüşmek ve hikâyelerini kamuoyuna duyurmak konusunda isteklidir. Bu nedenle internet tarihi, kaynaklarına çok yakın kalma riski taşıyan bir alandır.
Yerel internet tarihleri
İnternet tarihi yalnızca ABD ile sınırlı değildir. Kilnam Chon, Hyunje Park, Kyungran Kang ve Youngeum Lee'nin Kore internet tarihi ile Çin'in internete bağlanmasının onuncu yılını konu alan çalışmalar, bu tarihin yerel boyutlarını gösterir. Her ülke, kendi ağlarının gelişimini kendi koşulları içinde yaşamıştır.
İnternet tarihi ve bilgisayar donanımı
İnternetin gelişimi, bilgisayar donanımının ve yonga teknolojisinin ilerlemesiyle birlikte okunabilir. Transistör ve Moore yasası gibi konular, ağların temelini oluşturan hesaplama gücünün nasıl arttığını anlamaya yardımcı olur. İlgili konular: Transistör Nedir? Çalışma Prensibi ve Tarihi Gelişimi ve Moore Yasası Nedir? Tarihçesi ve Etkileri.
Zaman çizelgesi
Aşağıdaki zaman çizelgesi, sayfada anlatılan başlıca aşamaları özetler.
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1969 | Dört düğümlü ARPANET gösterimi |
| 1970'ler | ABD'de ortaya çıkışı |
| 1980'ler | Cerf'in protokolüyle dosya ve veri aktarımı |
| 1981 | CSNET trafiğinin ARPANET altyapısını paylaşması |
| 1990'ların başı | Genel halk için kullanılabilir hale gelmesi |
| 1991 | World Wide Web'in tanıtımı ve NSF'nin ticari ağlara bağlantı yetkisi |
| 2000'ler | Amazon ve eBay'in çevrim içi perakendede yükselişi |
| 2000'lerin ilk on yılı | Facebook, Twitter ve Instagram'ın ortaya çıkışı |
| Yaklaşık 2015 | Akıllı telefonların internet erişiminde öne geçmesi |
| 2020'lerin başı | Gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin kamuya açılması |
Sık sorulan diğer sorular
İnternetin tek bir mucidi var mı?
Hayır. İnternet, bilim insanlarının ve mühendislerin ağları kurma ve birbirine bağlama çabalarıyla yıllar içinde evrildi.
ARPANET ne zaman gösterildi?
1969'da dört düğümlü ARPANET ağı gösterildi ve bu olay internet tarihinin başlangıç noktası olarak anılır.
World Wide Web ne zaman ortaya çıktı?
1991'de Tim Berners-Lee, CERN'de World Wide Web'i tanıttı.
İnternet ne zaman ticari kullanıma açıldı?
1991'de Kongre, Ulusal Bilim Vakfı'na araştırma ve eğitim odaklı internet hizmetlerini ticari ağlara bağlama yetkisi verdi.
İnternet tarihinin hangi yönleri vardır?
Teknolojik evrim, işletim ve yönetim, sosyal topluluk ve ticarileşme yönleri bulunur.
İlgili sayfalar
- Transistör Nedir? Çalışma Prensibi ve Tarihi Gelişimi
Transistör, elektrik akımını anahtarlamak veya zayıf sinyalleri yükseltmek için kullanılan en az üç bağlantı uçlu yarı iletken bir devre bileşenidir. Giriş ucuna uygulanan düşük voltaj ya da akım sayesinde diğer terminaller arasındaki ana akım denetlenir. Katı hal elektroniğinin temel taşı olan bu yapı, mikroişlemcilerden güç elektroniğine kadar tüm modern hesaplama altyapısını oluşturur.
- Moore Yasası Nedir? Tarihçesi ve Etkileri
Moore yasası, entegre devrelerdeki transistör sayısının asgari maliyet artışıyla yaklaşık iki yılda bir ikiye katlandığını ifade eden ampirik bir gözlemdir. Intel şirketinin kurucu ortaklarından Gordon Moore tarafından 1965 yılında ortaya konmuş, mikroçip endüstrisinin temel gelişim rotasını belirlemiştir. Bu ilke fiziksel bir doğa kuralı değil, yarı iletken mühendisliğinin uzun vadeli eğilimini açıklayan bir tespittir.
- Robotik Hareket Kontrolü PID Kontrol Algoritması
Robotik hareket kontrolünde PID, hedef konum veya hız ile sensörlerden ölçülen değer arasındaki hatayı hesaplar ve bu hataya göre motorlara düzeltme komutu üretir. Oransal, integral ve türev bileşenlerinin kazançları uygun ayarlandığında sistem hedefe daha kararlı ve kontrollü biçimde yaklaşır.
- Elektrik iletimi: yüksek gerilim ve şebeke
Elektrik iletimi, elektrik enerjisinin üretim sahasından dağıtım şebekesine toplu olarak taşınmasıdır. Yüksek gerilim ve transformatörler kayıpları azaltır; hat türü, mesafe ve şebeke yönetimi verimliliği etkiler.
- Barajlarda elektrik üretimi nasıl gerçekleşir
Barajlarda elektrik üretimi, suyun hareket enerjisinin türbin ve jeneratör aracılığıyla elektrik enerjisine dönüştürülmesine dayanır. Baraj suyu depolar, akışı denetler ve gerekli düşü ile debiyi sağlar. Üretilen elektrik şebekeye verilir; pompaj depolama ile aynı su tekrar kullanılabilir.
- Güneş pili: çalışma ilkesi ve türleri
Güneş pili, güneş ışığını fotovoltaik etkiyle elektriğe çevirir. Silikon hücreler, inverter ve kablo gibi bileşenlerle ev veya şebeke kullanımına uygun akım üretilir. Verimlilik, konum, hava ve zamanla oluşan bozunma ile değişir.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.