Selahaddin Eyyubi kimdir? Hayatı ve fetihleri
Kısa cevap
Selahaddin Eyyubi, 12. yüzyılda Mısır ve Suriye'de hüküm süren, Eyyubi hanedanının kurucusu olan Kürt kökenli Sünni Müslüman sultandır. 1187'de Hattin Muharebesi'nde Haçlı ordusunu yenip Kudüs'ü aldı ve Üçüncü Haçlı Seferi'ni püskürttü.
Ana maddeler
- 1137 veya 1138'de Tikrit'te doğdu; Kürt kökenliydi.
- 1169'da Mısır'daki kuvvetlerin komutasına seçildi, 1171'de Mısır valisi oldu.
- 1187'de Hattin Muharebesi'ni kazandı ve Kudüs'ü aldı.
- En güçlü döneminde toprakları Mısır'dan Nübye'ye uzandı.
Selahaddin Eyyubi kimdir ve nasıl yükseldi?
Selahaddin Eyyubi kimdir sorusuna en kısa yanıt: 12. yüzyılda Mısır ve Suriye'de hüküm süren, Eyyubi hanedanının kurucusu olan Kürt kökenli Sünni Müslüman sultandır. Batı kaynaklarında Saladin adıyla bilinir. 1187'de Hattin Muharebesi'nde büyük bir Haçlı ordusunu yenilgiye uğratıp Kudüs'ü aldı ve Üçüncü Haçlı Seferi'ni geri püskürttü.
En güçlü döneminde Ayyubi toprakları Mısır, Suriye, Yukarı Mezopotamya, Hicaz, Yemen ve Nübye'yi kapsıyordu; yönetimi Mısır'dan Arabistan'a uzanan birleşik bir Müslüman bölgeyi içeriyordu. Selahaddin, Haçlı devletlerine karşı Müslüman askeri çabaya öncülük etti.
Erken yaşam ve aile
1137 veya 1138'de Tikrit'te Yusuf ibn Eyyub adıyla doğdu. Ailesi Kürt kökenliydi; babası Eyyub ve amcası Şirküh, kuzey Suriye'yi yöneten İmadüddin Zengi'nin emrinde seçkin askeri liderlerdi. Şam'da büyüyüp askeri rütbelerde yükseldikten sonra, Zengi'nin oğlu ve halefi Nureddin adına Mısır'a sefere çıkan amcası Şirküh'ün ordusuna katıldı.
Mısır'da yükseliş
Şirküh 1169'da ölünce, Nureddin'in Mısır'daki kuvvetlerinin komutasına seçildi. Aynı dönemde çöküşteki Fatımi Halifeliği'nin veziri olarak atandı. 1171'de son Fatımi halifesi ölünce Mısır valisi oldu ve Şii etkisini azaltarak Sünni düzeni yeniden kurmaya çalıştı. Nureddin adına yöneterek Mısır'ı Yakın Doğu'da Sünni gücün merkezi haline getirdi.
Babası Eyyub, 31 Temmuz 1173'te at binerken yaralandı ve 9 Ağustos'ta yaşamını yitirdi. 1174'te Turanşah'ı Yemen'i fethedip Aden limanını Ayyubi topraklarına katmakla görevlendirdi.
Suriye ve Eyyubi devleti
Nureddin 1174'te ölünce Selahaddin, onun topraklarını ele geçirmek için sefere çıktı ve rejimini, Birinci Haçlı Seferi sonrasında kurulan dört Haçlı devletine meydan okuyabilecek askeri bir güç haline getirmeye çalıştı. Bu süreçte Eyyubi hanedanının temellerini attı.
Selahaddin, yaklaşık 1176'da Mısır'ın yönetim merkezi olması için Kahire Kalesi'nin yapımına başladı; 1175-1183 arasında kaleyi tahkim etti. Daha önce barışçıl dönemlerde kubbeli bir zevk köşküydü. Suriye'de en küçük yerleşim bile savunulabilir bir kale çevresinde kurulurdu; Selahaddin bu anlayışı Mısır'a taşıdı. Modern şehirlerde ona ait az sayıda yapı kalmıştır.
Haçlılarla savaş ve Kudüs
1187'de Hattin Muharebesi'nde büyük bir Haçlı ordusunu yendi ve Kudüs'ü aldı. Bu fetih, Kudüs'ün Franklarca yaklaşık doksan yıl süren işgaline son verdi. Selahaddin, Levant'taki Latin Doğu devletlerini neredeyse yok etti. Müslümanlar ve sonraki dönemlerde birçok Batılı, onu siyasi ve askeri becerileri, cömertliği ve şövalyeliği için övdü.
Bu gelişmeler Levant'taki güç dengesini değiştirdi.
Üçüncü Haçlı Seferi
Selahaddin, Üçüncü Haçlı Seferi'ni (1187-1192) başarıyla geri püskürttü. Bu dönemde Richard I ile ilişkisi Batı edebiyatında ve sinemada işlendi. Walter Scott'un 1825'te yayımlanan The Talisman romanı, Üçüncü Haçlı Seferi sırasında Richard I ile Selahaddin arasındaki ilişkiye odaklanır. Cecil B. DeMille'in 1935 tarihli The Crusades filminde Selahaddin'i Ian Keith canlandırdı; Terry Jones'un 1995 tarihli Crusades belgesel mini dizisinde Saladin'i Kammy Darweish canlandırdı.
DeMille'in filminde Selahaddin, Richard I'in soylu rakibi olarak işlendi.
İnanç ve askeri tutum
Kutsal metinler cihattan sıkça söz eder; Selahaddin bu konuda her şeyden daha gayretliydi. Cihat ve getirdiği sıkıntılar onu derinden etkiliyor, başka konulara ilgisi azalıyordu.
Yönetim ve coğrafi kapsam
Miras ve kültürel etki
En ünlü Müslüman kahramanlardan biri olarak anılır.
Kısa kronoloji
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1137/38 | Tikrit'te doğdu |
| 1169 | Mısır kuvvetlerinin komutasına seçildi; Fatımi veziri oldu |
| 1171 | Mısır valisi oldu |
| 1174 | Nureddin öldü; Suriye seferi başladı; Yemen fethedildi |
| 1175-1183 | Kahire Kalesi tahkim edildi |
| 1187 | Hattin Muharebesi kazanıldı; Kudüs alındı |
| 1187-1192 | Üçüncü Haçlı Seferi püskürtüldü |
| 1193 | Öldü |
İlgili konular
Haçlı Seferleri dışında aynı coğrafyanın daha eski dönemlerine ilgi duyanlar için tekerleğin Mezopotamya'da icadı ve Göbekli Tepe sayfaları da okunabilir.
Sık sorulan diğer sorular
Selahaddin Eyyubi hangi hanedanın kurucusudur?
Eyyubi hanedanının kurucusudur. Mısır ve Suriye'de hüküm sürdü.
Kudüs'ü hangi yılda aldı?
Kudüs'ü 1187'de aldı. Bu fetih, şehrin Franklar tarafından yaklaşık doksan yıl süren işgalini sona erdirdi.
Hattin Muharebesi ne zaman oldu?
Hattin Muharebesi 1187'de gerçekleşti. Selahaddin bu savaşta büyük bir Haçlı ordusunu yendi.
Kahire Kalesi'ni kim başlattı?
Kahire Kalesi'ni Selahaddin yaklaşık 1176'da başlattı. 1175-1183 arasında tahkim edildi.
Batı'da hangi adla bilinir?
Batı kaynaklarında Saladin adıyla bilinir. En ünlü Müslüman kahramanlardan biri olarak anılır.
İlgili sayfalar
- Tapınak Şövalyeleri Tarihi: Kimlerdi ve Mirası
Tapınak Şövalyeleri, Haçlı Seferleri döneminde Kudüs’e giden Hristiyan hacıları korumak amacıyla kurulmuş Katolik bir askerî tarikattı. Avrupa’da geniş bir mülk ve mali ağ geliştirdiler; Fransa Kralı IV. Philippe’nin baskısı altında 1312’de tarikat resmen kaldırıldı.
- Hattin Savaşı: Selahaddin’in 1187 Zaferi
Hattin Savaşı, 4 Temmuz 1187’de Selahaddin Eyyubi’nin kuvvetleri ile Kudüs Krallığı’nın Haçlı ordusu arasında yapılan ve Haçlıların ağır yenilgisiyle sonuçlanan muharebedir. Yenilgi, Kudüs’ün savunmasını zayıflattı ve Selahaddin’in şehri geri almasının önünü açtı.
- Kudüs Kuşatması 1099: Kuşatma ve Fetih
Kudüs Kuşatması 1099, Birinci Haçlı Seferi ordusunun Fatımi yönetimindeki Kudüs’ü yaklaşık beş haftalık kuşatmanın ardından ele geçirmesidir. Kentin alınması, kuşatma sırasında yaşanan çatışmaların yanı sıra Müslüman ve Yahudi sivillere yönelik yaygın öldürme olaylarıyla da anılır.
- Birinci Haçlı Seferi Nedenleri: İnanç ve Siyaset
Birinci Haçlı Seferi’nin başlıca nedenleri, Bizans İmparatorluğu’nun askerî yardım arayışı, Kudüs ve kutsal yerleri Hristiyan denetimine alma hedefi ve Papa II. Urbanus’un dinî çağrısıydı. Günahların bağışlanacağı ve hac yolculuğunun manevi ödül getireceği düşüncesi, sefere katılımı artırırken şövalyelerin siyasal ve maddi beklentileri de harekete geçti.
- Çocuk Haçlı Seferi: 1212 Halk Hareketi
Çocuk haçlı seferi, 1212 yazında Avrupa'da papalık onayı olmadan gelişen ve Kudüs'ü geri almayı amaçlayan halk hareketidir. Hareket genellikle Fransız genç Stephen of Cloyes ve Alman çocuk Nicholas of Cologne adlarıyla anılır. Kaynaklar kesin bir sonuç vermez; katılımcıların bir kısmı evine dönmüş, bir kısmı köle ticaretine karışmış olabilir.
- Montgomery Otobüs Boykotu: Neler Yaşandı?
Montgomery Otobüs Boykotu, Alabama eyaletinin Montgomery kentinde siyah yurttaşların otobüslerdeki ırk ayrımcılığına karşı toplu taşıma araçlarını kullanmayı reddettiği bir protestoydu. Rosa Parks'ın tutuklanmasının ardından başlayan kampanya, yaklaşık 13 ay sürdü ve otobüslerde ayrımcılığı anayasaya aykırı bulan Yüksek Mahkeme kararıyla sona erdi.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.