İkinci Dünya Savaşı Tarihi: Nedenleri
Kısa cevap
İkinci Dünya Savaşı, Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal etmesiyle başladı; İngiltere ve Fransa 3 Eylül'de savaş ilan etti. Savaşın nedenleri arasında Versay Antlaşması'nın ağır koşulları, 1930'ların ekonomik krizi, otoriter rejimlerin yayılmacılığı ve başarısız diplomasi yer alır.
Ana maddeler
- Versay Antlaşması, Almanya'da siyasi ve ekonomik öfke biriktirdi.
- 1929 Büyük Buhran, işsizlik ve radikalleşmeyi artırdı.
- Hitler'in toprak talepleri ve uzlaşma politikası savaş riskini büyüttü.
- Molotov-Ribbentrop Paktı, Polonya işgalini kolaylaştırdı.
- Japonya'nın Mihver içinde yer alması çatışmayı küresel hale getirdi.
İkinci Dünya Savaşı tarihi: temel nedenler
İkinci dünya savaşı tarihi içindeki nedenler kronolojik olarak ele alınır. Başlangıç, Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal etmesi ve İngiltere ile Fransa'nın 3 Eylül'de savaş ilan etmesiyle geldi. Nedenler tek bir olaydan ibaret değildi: Versay Antlaşması'nın ağır koşulları, 1930'ların ekonomik krizi, otoriter rejimlerin yayılmacılığı ve başarısız diplomasi bir araya geldi.
1939-1945 arasında süren bu savaş, Mihver ile Müttefikler arasında yapıldı. Mihver tarafında Almanya, İtalya ve Japonya; Müttefik tarafında Fransa, Birleşik Krallık, ABD, Sovyetler Birliği ve Çin yer aldı.
Versay Antlaşması ve Birinci Dünya Savaşı'nın mirası
Almanya, Birinci Dünya Savaşı'nda yenildi. Galip devletler, savaşın maliyetlerini karşılamak ve Almanya'nın gelecekte tehdit oluşturmasını önlemek için ağır koşullar koydu. Versay Antlaşması, Almanya'nın toprak kaybetmesine ve tazminat yükümlülüğüne yol açtı.
Kazanan devletler, Alman sanayisinin savaşın ardından büyük ölçüde ayakta kaldığını görüyordu; bu da güvenlik endişelerini güçlendirdi. İngiltere ve Fransa ise çok ağır bir barışın Almanya'da uzun süreli bir öfke yaratabileceğini ve ülkeyi ihracat için değerli bir pazar olmaktan çıkarabileceğini düşünüyordu.
Versay tek başına savaşı başlatmadı. Ancak Almanya'da siyasi öfke ve toprakları geri alma talepleri için zemin hazırladı. Birinci Dünya Savaşı'nın nedenleri de bu zincirin ilk halkalarından biriydi; çünkü 1914-1918 savaşının çözülmemiş sorunları 1930'lara taşındı.
Birinci Dünya Savaşı'nın çözülmemiş sorunları
Bu savaş, Avrupa'da sınırları ve güç dengesini değiştirdi. Alman sanayisinin savaş sonrası büyük ölçüde sağlam kalması, galip devletlerin güvenlik kaygılarını sürdürmesine yol açtı. Bu kaygılar, Versay'ın uygulanmasını ve revizyonist talepleri gündemde tuttu. 1914-1918 savaşının çözülmemiş sorunları, 1930'ların siyasi gerilimine zemin hazırladı.
1930'ların ekonomik krizi ve siyasi radikalleşme
Büyük Buhran, 1929'da Wall Street borsasının çökmesiyle başladı ve 1930'lar boyunca birçok ekonomide kriz yarattı. Dünya ticaretinde, fiyatlarda ve istihdamda çöküş yaşandı. 1923'teki hiperenflasyon Almanya'da tasarrufları değersizleştirdi; bu darbeyi Alman orta sınıfı uzun süre unutmadı.
Alman ekonomisi, ABD'den gelen düzenli kredilere, yani Dawes Planı'na dayanıyordu. Bu krediler kesilince ekonomik kırılganlık arttı. ABD izolasyonist bir yol izledi; İngiltere ve Fransa da yalnızca kendi imparatorluklarına yöneldi. Korumacılık ve ticaret tarifeleri olağan hale geldi.
| Ekonomik etken | Açıklama |
|---|---|
| Büyük Buhran | 1929'da başladı; ticaret, fiyatlar ve istihdam çöktü. |
| Alman hiperenflasyonu | 1923'te tasarruflar değerini yitirdi. |
| ABD kredilerinin kesilmesi | Alman ekonomisinin bağımlı olduğu düzenli krediler durdu. |
| Korumacılık | Devletler ticaret tarifelerini artırdı. |
Ekonomik çöküş, demokratik kurumlara güveni azalttı ve aşırı akımları güçlendirdi. Bu ortam, yayılmacı politikaları savunan liderlerin iktidara gelmesini kolaylaştırdı.
Faşizm, Nazizm ve yayılmacı politikalar
İtalya'da Mussolini ve Almanya'da Hitler, statükoyu değiştirmek isteyen liderlerdi. 1935'te İngiltere, Fransa ve İtalya arasında kurulan Stresa Cephesi, Avusturya'nın bağımsızlığını güvence altına alıyordu. Roma-Berlin Ekseni kurulduktan sonra Mussolini, Avusturya'nın bağımsızlığını korumaya çok daha az ilgi gösterdi.
24 Eylül 1938'de Almanya'daki görüşmede Hitler, Çekoslovakya'nın sınır bölgelerinin hemen ilhakını istedi. İngiltere Başbakanı Neville Chamberlain de bu görüşmedeydi. Bu istek, Orta Avrupa'da gerilimi artırdı.
İtalya ve Almanya, revizyonist güçler olarak Avrupa düzenini değiştirmeye çalıştı. Bu politikalar, komşu devletlerin güvenliğini zayıflattı ve savaş riskini büyüttü. Stresa Cephesi'nin zayıflaması, İtalya'nın Almanya ile yakınlaşmasını gösterdi; Avusturya'nın bağımsızlığına yönelik güvence azaldıkça revizyonist talepler daha kolay dile getirildi.
Diplomasi: uzlaşma politikası ve ittifaklar
İngiltere ve Fransa, Sovyetler Birliği ile askeri ittifak kurma yönündeki diplomatik girişimleri geri çevirdi. Hitler ise Stalin'e daha iyi bir teklif sundu ve Ağustos 1939'da Molotov-Ribbentrop Paktı imzalandı. Bu anlaşma sayesinde Almanya doğu cephesinde daha az risk aldı.
1940'ta imzalanan Üçlü Pakt, Almanya, İtalya ve Japonya arasında bir ittifak kurdu ve Mihver devletlerinin oluşumunu sağladı. Uzlaşma politikası, Hitler'in taleplerini adım adım kabul ederek savaşı ertelemeyi amaçladı; fakat bu yaklaşım, Almanya'nın askeri ve siyasi konumunu güçlendirdi.
24 Eylül 1938'deki görüşmede Hitler'in Çekoslovakya talebi, uzlaşma politikasının sınırlarını gösterdi. Diplomasi, toprak taleplerini durduramadı ve Avrupa'da güvensizlik arttı.
Molotov-Ribbentrop Paktı'nın sonucu
Molotov-Ribbentrop Paktı sayesinde Almanya doğu cephesinde daha az risk aldı. İngiltere ve Fransa'nın Sovyetler Birliği ile ittifak kuramaması, Avrupa'da denge politikasını zayıflattı. Bu durum, savaş riskini artırdı.
Tetikleyici olay: Polonya'nın işgali
Uzun vadeli nedenler birikmişti; son kıvılcım 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesi oldu. Ertesi gün Chamberlain, Almanya geri çekilmezse savaşın başlayacağını Hitler'e bildirdi. Hitler bu ültimatomu görmezden geldi.
3 Eylül'de İngiltere ve Fransa, özgür ve bağımsız ulusları korumak için Almanya'ya savaş açtı.
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 1919 | Versay Antlaşması'nın imzalanması |
| 1929 | Büyük Buhran'ın başlaması |
| 1935 | Stresa Cephesi'nin kurulması |
| 24 Eylül 1938 | Chamberlain-Hitler görüşmesi |
| Ağustos 1939 | Molotov-Ribbentrop Paktı |
| 1 Eylül 1939 | Polonya'nın işgali |
| 3 Eylül 1939 | İngiltere ve Fransa'nın savaş ilanı |
Bu olaylar, Avrupa'daki gerilimi açık bir savaşa dönüştürdü.
İtalya'nın tarafsızlığı ve Mihver koordinasyonu
İngiltere ve Fransa 3 Eylül 1939'da savaş ilan ettiğinde İtalya tarafsız kaldı. İtalya, kendisine neyin avantaj sağlayacağını görmek için bir süre bekledi. Bu durum, Mihver içindeki koordinasyonun başlangıçta tam olmadığını gösterdi.
Asya'da Japonya ve savaşın küreselleşmesi
Mihver devletleri Almanya, İtalya ve Japonya'dan; Müttefikler Fransa, Birleşik Krallık, ABD, Sovyetler Birliği ve Çin'den oluşuyordu. Japonya'nın Mihver içinde yer alması, çatışmayı Avrupa'nın ötesine taşıdı ve savaşı küresel hale getirdi. Bu ittifak yapısı, çatışmanın birden fazla cephede sürmesine yol açtı.
İkinci Dünya Savaşı, tarihin en kanlı ve en büyük savaşı olarak anılır; dünyanın hemen her bölgesini etkilemiştir.
Nedenlerin birleşimi
Savaş, tek bir nedenle değil, Versay'ın yarattığı öfke, ekonomik çöküş, otoriter rejimlerin yayılmacılığı ve başarısız diplomasi birleşince başladı. Polonya'nın işgali, bu birikimin sonucuydu.
Sık sorulan diğer sorular
İkinci Dünya Savaşı ne zaman başladı?
1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesiyle başladı; İngiltere ve Fransa 3 Eylül'de savaş ilan etti.
Versay Antlaşması savaşı nasıl etkiledi?
Almanya'da siyasi ve ekonomik öfke biriktirdi ve toprakları geri alma talepleri için zemin hazırladı.
Molotov-Ribbentrop Paktı neydi?
Ağustos 1939'da Almanya ve Sovyetler Birliği arasında imzalanan anlaşmaydı; Almanya'nın doğu cephesinde risk almasını azalttı.
Mihver devletleri hangileriydi?
Almanya, İtalya ve Japonya.
Savaşın ekonomik nedenleri nelerdi?
Büyük Buhran, Alman hiperenflasyonu, ABD kredilerinin kesilmesi ve korumacılık ekonomik zemini zayıflattı.
İlgili sayfalar
- Holokost Nedir? Tanım ve Tarih
Holokost, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ve işbirlikçilerinin Avrupa Yahudilerine yönelik sistematik soykırımıdır. 1941-1945 arasında Nazi Almanyası ve işbirlikçileri Alman işgali altındaki Avrupa genelinde yaklaşık altı milyon Yahudiyi, Avrupa Yahudi nüfusunun yaklaşık üçte ikisini, sistematik olarak öldürdü. SS, çalışamayacak durumda bulunanları genellikle varıştan iki veya üç saat içinde öldürdü; çalışabilecek olanlar cezalandırıcı koşullar altında zorla çalıştırıldı ve çalışamaz hale geldiklerinde öldürüldü; öldürme merkezlerinde zehirli gazla endüstriyel ölçekte öldürme yapıldı.
- Atom Bombası Japonya İkinci Dünya Savaşı: Hiroşima
ABD, İkinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde Hiroşima ve Nagasaki'ye 6 ve 9 Ağustos 1945'te atom bombası attı. Bu saldırılar 150.000 ila 246.000 kişinin ölümüne neden oldu; ölenlerin çoğu sivildi. Bu olaylar, nükleer silahların savaşta ilk ve tek kez kullanılması olarak kaldı.
- Pasifik Cephesi: Tarih, Cepheler ve Sonuçlar
Pasifik Cephesi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluğu ile Müttefik Devletler arasında Pasifik Okyanusu, Doğu Asya ve Güneydoğu Asya'da yaşanan büyük savaş alanıdır. Çatışma 7 Aralık 1941'den 2 Eylül 1945'e kadar sürdü ve milyonlarca ölüme yol açtı. Japonya'nın kaynak arayışı ile Batılı güçlerin bölgesel çıkarları çatışmanın temel gerilimini oluşturdu.
- İkinci Dünya Savaşı Filmleri ve Müttefikler
İkinci Dünya Savaşı Müttefikleri, Almanya, İtalya ve Japonya'nın önderliğindeki Mihver Devletler'e karşı savaşan koalisyondur. Başlıca üyeler Birleşik Krallık, Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin'dir. 1942'de 26 ülke, ayrı barış yapmamayı taahhüt eden Birleşmiş Milletler bildirisini imzalamıştır.
- Mihver Devletler: İkinci Dünya Savaşı İttifakı
Mihver Devletler, İkinci Dünya Savaşı'nı başlatan ve Müttefiklere karşı savaşan askeri ittifaktır. Başlıca üyeleri Nazi Almanyası, İtalya Krallığı ve Japon İmparatorluğu'ydu. İttifak 1945'teki yenilgiyle sona erdi.
- Montgomery Otobüs Boykotu: Neler Yaşandı?
Montgomery Otobüs Boykotu, Alabama eyaletinin Montgomery kentinde siyah yurttaşların otobüslerdeki ırk ayrımcılığına karşı toplu taşıma araçlarını kullanmayı reddettiği bir protestoydu. Rosa Parks'ın tutuklanmasının ardından başlayan kampanya, yaklaşık 13 ay sürdü ve otobüslerde ayrımcılığı anayasaya aykırı bulan Yüksek Mahkeme kararıyla sona erdi.
Bu sayfa nasıl hazırlandı
Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.