Wesloo
Tüm konularKonular

İnternet

Bulut bilişim nedir: temel kavramlar

Kısa cevap

Bulut bilişim, fiziksel donanım satın almadan internet üzerinden sunucu, depolama ve yazılım kaynaklarına isteğe bağlı erişim sağlar. Kullanıcılar yalnızca tükettikleri kaynak için ödeme yapar ve kapasiteyi ihtiyaca göre artırıp azaltabilir.

Ana maddeler

  • Fiziksel sunucu satın almadan internet üzerinden kaynak kullanılır.
  • Ödeme modeli genellikle tüketim bazlıdır.
  • IaaS, PaaS ve SaaS gibi hizmet modelleri vardır.
  • Ölçeklenebilirlik ve esneklik temel avantajlardır.
  • Veri merkezlerindeki uzak sunucular üzerinden çalışır.

Bulut bilişim nedir? Fiziksel sunucu satın almadan internet üzerinden işlem gücü, depolama ve yazılım kullanma modelini açıklar. Bu modelde donanım bulut sağlayıcısının veri merkezlerinde bulunur; kullanıcılar tarayıcı veya istemci uygulamalarıyla bu kaynaklara erişir. Sağlayıcılar arasında AWS, Google ve Microsoft gibi şirketler yer alır ve kullanıcılar bu sağlayıcılardan işlem ve depolama kaynaklarını kiralayabilir.

Bulut bilişim nasıl çalışır?

Bulut bilişim, kullanıcıların tek tek sunucuları adreslemek veya yönetmek yerine, sağlayıcının yönettiği donanım ve yazılım bütününe erişmesini anlatan bir modeldir. Bu bütüne "bulut" denmesinin nedeni, ağdaki öğelerin kullanıcı için tek tek görünmemesidir. Kaynaklar internet üzerinden isteğe bağlı sunulur; kullanıcı fiziksel sunucu satın almaz, yalnızca kullandığı işlem gücü, depolama veya yazılım için ödeme yapar.

Önceki modelde şirketler donanım satın alır, kurar ve kapasiteyi tahmin ederdi. Bulut modelinde donanım kiralanır, maliyet büyük ön yatırım yerine kullanım sırasında oluşan işletme giderine dönüşür. Kaynaklar bekleme süresi olmadan sağlanabilir ve düşük trafik dönemlerinde gereksiz kapasite satın alınmaz.

Bu erişim İnternet nasıl çalışır: temel mekanizma sayfasında anlatılan ağ altyapısı üzerinden gerçekleşir. İstemci cihazlar tarayıcı veya uygulama ile istek gönderir; sağlayıcının veri merkezlerindeki sunucular bu isteği işler ve sonucu geri döndürür.

Mimari: ön uç ve arka uç

Bulut mimarisi; ön uç, arka uç platformu ve bulut tabanlı teslim ve ağ katmanı olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Ön uç, kullanıcı arayüzlerini ve istemci cihazları kapsar. İnce istemciler web tarayıcısıyla basit erişim sağlar; kalın istemciler daha gelişmiş özellikler ve daha iyi kullanıcı deneyimi sunar.

Arka uç platformu, veri işleme, uygulama yönetimi ve veri depolama işlerini yapan sunucu ve depolama sistemlerinden oluşur. Bulut tabanlı teslim ve ağ katmanı ise internet, intranet ve bulutlar arası bağlantılarla erişim ve veri aktarımını sağlar. Alan adlarının sunuculara yönlendirilmesi gibi ad çözümleme konuları DNS nedir: Etki Alanı Ad Sistemi sayfasında ayrıca ele alınır.

Hizmet modelleri

Bulut hizmetleri farklı sorumluluk düzeylerinde sunulur. Altyapı hizmeti (IaaS), sanal bilgisayar, depolama ve ağ gibi BT araçlarına internet üzerinden erişim verir; fiziksel donanım satın alınmaz veya yönetilmez, yalnızca kullanılan kadar ödeme yapılır. Amazon EC2, sanal sunucular sağlayan ve kullanıcıların işlem kaynaklarını oluşturma, yönetme ve ölçekleme imkanı veren bir IaaS örneğidir.

Platform hizmeti (PaaS), üçüncü taraf sağlayıcının uygulama geliştirme, test ve çalıştırma için gereken yazılım ve donanım araçlarını sunduğu modeldir. Kullanıcı sunucu veya altyapı yönetimi yerine uygulama geliştirmeye odaklanır. Yazılım hizmeti (SaaS) ise hazır uygulamaların tarayıcı üzerinden kullanıldığı modeldir; e-posta ve akış hizmetleri bu gruba girer.

ModelSağlananKullanıcı sorumluluğu
IaaSSanal sunucu, depolama, ağİşletim sistemi ve uygulamalar
PaaSGeliştirme ve çalıştırma platformuUygulama kodu ve veri
SaaSHazır yazılımKullanım ve veri girişi

Dağıtım modelleri

Genel bulut, kaynakların birden çok müşteri arasında paylaşıldığı ve internet üzerinden sunulduğu modeldir. Özel bulut, tek bir kuruluş için ayrılmış altyapıdır. Hibrit bulut ise özel ve genel bulut hizmetlerinin birlikte kullanılmasıdır; iş yüküne göre veri ve uygulamalar iki ortam arasında taşınabilir. Kurumlar veri duyarlılığına ve düzenleyici gereksinimlere göre model seçer.

Avantajlar

Bulut bilişim, fiziksel donanım satın alma, kurma, yapılandırma ve yönetme maliyetini azaltır. Kullanıcılar yalnızca kullandıkları bulut tabanlı altyapı ve diğer kaynaklar için ödeme yapar. Esneklik ve otomatik kapasite sağlama sayesinde yavaş dönemlerde boş duran fazla kapasite satın almak yerine trafik artış ve düşüşlerine göre kapasite artırılıp azaltılabilir.

Kaynaklar anında sağlanabilir; uzun bekleme süreleri ortadan kalkar. Sağlayıcının küresel ağı, uygulamaların kullanıcıların yakınına taşınmasına yardımcı olur. İşletmeler için uzaktan çalışmayı desteklemek, veri ve uygulamalara her yerden erişim sağlamak, kesintisiz çok kanallı müşteri etkileşimi oluşturmak ve üretken yapay zeka ile kuantum bilişim gibi teknolojiler için gereken büyük işlem gücünü sağlamak gibi kullanım alanları vardır.

Güvenlik ve erişim

Bulut kullanımında güvenlik ve gizlilik konuları tartışma konusudur; sanallaştırma ve bulut bilişim güvenliği BT ve güvenlik uzmanları arasında farklı değerlendirmelere yol açabilir. Erişim güvenliği için şifreli tüneller ve kimlik doğrulama yöntemleri kullanılır. VPN nedir ne işe yarar ve nasıl çalışır sayfası, güvenli bağlantı kavramını açıklar.

Veri konumu, erişim yetkileri ve yedekleme politikaları, kurumların bulut geçişinde ayrıca değerlendirmesi gereken başlıklardır. Bu başlıklar, düzenleyici gereksinimlere ve veri türüne göre değişir. NSA gözetimi konusunun ABD bulut bilişim sektörü üzerinde etkileri tartışılmıştır.

Kullanım alanları

Bulut bilişim günlük yaşamda ve iş dünyasında yaygındır. Gmail gibi bulut uygulamalarına erişmek, Netflix üzerinde film izlemek veya bulut tabanlı video oyunu oynamak buna örnektir. İş dünyasında ise küçük girişimlerden küresel şirketlere kadar esneklik ve ölçeklenebilirlik sağlar.

Web tabanlı uygulamaların çalışması için temel protokoller önemlidir; HTTP nedir: Hiper Metin Aktarım Protokolü sayfası bu konuda temel bilgi verir. Bulut üzerinde barındırılan hizmetler, bu protokoller üzerinden kullanıcılarla iletişim kurar.

Tarihçe ve standartlar

Bulut bilişim teknolojisinin kökeni 1960'lı yıllara uzanır. Amerikalı bilgisayar bilimci ve psikolog Dr. Joseph Carl Robnett Licklider, "bulut bilişimin babası" olarak anılır ve Intergalactic Computer Network konulu notlarında küresel ağ fikirlerini ortaya koymuştur. ISO, bulut bilişimi ağ üzerinden ölçeklenebilir kaynaklara erişim sağlayan bir paradigma olarak tanımlar; ISO/IEC 22123-1:2023 bu sözlük standardıdır.

Sık sorulan diğer sorular

Bulut bilişim nedir?

Fiziksel donanım satın almadan internet üzerinden sunucu, depolama ve yazılım kaynaklarına isteğe bağlı erişim sağlayan modeldir.

IaaS ile PaaS arasındaki fark nedir?

IaaS sanal sunucu, depolama ve ağ sağlar; PaaS uygulama geliştirme ve çalıştırma platformu sağlar.

Bulut bilişim neden maliyet avantajı sağlar?

Büyük ön yatırım yerine yalnızca kullanılan kaynak için ödeme yapılır ve gereksiz kapasite satın alınmaz.

Hibrit bulut ne demektir?

Özel ve genel bulut hizmetlerinin birlikte kullanılmasıdır.

Bulut bilişim hangi alanlarda kullanılır?

E-posta, film akışı, oyun, uzaktan çalışma, müşteri etkileşimi ve yapay zeka gibi alanlarda kullanılır.

İlgili sayfalar

  • Ağ tarafsızlığı nedir ve neden önemlidir?

    Ağ tarafsızlığı, internet servis sağlayıcılarının içerik, site, platform veya uygulama ayrımı yapmadan tüm veri trafiğini eşit işlemesi ilkesidir. Destekçileri ifade özgürlüğü, rekabet ve yenilikçiliği koruduğunu söyler; karşı çıkanlar yatırım, vergi ve erişim maliyetlerini öne sürer. Bu sayfa tanımı, argümanları ve temel kavramları açıklar.

  • HTTP nedir: Hiper Metin Aktarım Protokolü

    HTTP, web tarayıcısı ile sunucu arasında veri alışverişi için kullanılan uygulama katmanı protokolüdür. İstek ve yanıt mesajları üzerinden çalışır; durum kodları, yöntemler ve başlıklar iletişimi düzenler.

  • Wi-Fi nedir ve nasıl çalışır? Temel rehber

    Wi-Fi, IEEE 802.11 standartlarına dayanan kablosuz ağ protokollerini ifade eder; yakın çevredeki cihazlar radyo dalgalarıyla veri alışverişi yapabilir. Evden havaalanına kadar birçok ortamda internet erişimi ve yerel ağ bağlantısı sunar. Kapsama alanı birkaç odadan kilometrekarelerce alana kadar genişleyebilir.

  • DNS nedir: Etki Alanı Ad Sistemi

    DNS, internetin telefon rehberi gibi çalışan ve insanlar için okunabilir etki alanı adlarını bilgisayarların kullandığı IP adreslerine çeviren sistemdir. IBM'in örneğinde 192.0.2.1 adresini ezberlemek yerine www.example.com yazmak yeterlidir; sorgular kök, TLD ve yetkili sunucular üzerinden ilerler.

  • İnternet nasıl çalışır: temel mekanizma

    İnternet, ortak protokollerle haberleşen bilgisayar ağlarının birleşiminden oluşan küresel bir yapıdır. Bir sayfa açtığınızda cihazınız istek gönderir, DNS adresi bulur, sunucu veriyi paketler halinde yollar ve tarayıcı bunları birleştirir. Bağlantı türü ve ağ koşulları hızı ve kararlılığı etkiler.

  • E-posta: Nasıl Çalışır ve Temel Kavramlar

    E-posta, internet üzerinden mesaj gönderip almayı sağlayan elektronik iletişim yöntemidir. Gönderimde SMTP, alımda POP veya IMAP gibi protokoller kullanılır. Mesajlar gönderen ve alıcı adresleri, konu satırı, gövde ve eklerden oluşur.

Bu sayfa nasıl hazırlandı

Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.

Bu sayfadaki bir hatayı bildir