Wesloo
Tüm konularKonular

Programlamanın temelleri

Versiyon kontrolü temelleri ve temel kavramlar

Kısa cevap

Versiyon kontrolü, dosya veya proje değişikliklerini zaman içinde saklayan ve gerektiğinde önceki bir sürüme geri dönmeyi sağlayan bir sistemdir. Depo, revizyon, commit, dal ve birleştirme gibi kavramlar bu sistemin temelini oluşturur. Yerel, merkezi ve dağıtık modeller farklı ekip büyüklüklerine ve çalışma biçimlerine hizmet eder.

Ana maddeler

  • VCS, kaynak kodundaki değişiklikleri izler ve yapılandırılmış bir proje geçmişi tutar.
  • Commit, belirli bir andaki değişikliklerin anlık görüntüsüdür.
  • Dal, ana kodu etkilemeden yeni özellik veya hata düzeltmesi geliştirmeye yarar.
  • Birleştirme, iki daldaki değişiklikleri bir araya getirir ve çakışma çözümü gerekebilir.
  • Yerel, merkezi ve dağıtık olmak üzere üç temel model vardır.

Versiyon kontrolü temelleri, yazılım geliştirme ve işbirlikli projelerde kaynak kodundaki değişiklikleri izlemek ve yönetmek için kullanılan araçların temelini oluşturur. Bir VCS, projedeki değişiklikleri kayıt altına alır ve düzenli bir geçmiş oluşturur. Ekip üyeleri aynı proje üzerinde çalışırken değişikliklerini çakışma olmadan paylaşabilir. Dosyalar bir depoda tutulur ve gerektiğinde önceki bir sürüme geri dönülebilir.

Versiyon kontrolü nedir?

Versiyon kontrolü, dosya veya dosya gruplarındaki değişiklikleri zaman içinde saklayan ve istenilen sürüme daha sonra erişmeyi sağlayan bir sistemdir. Örnekler çoğunlukla yazılım kaynak kodu üzerindendir, ancak bilgisayardaki çoğu dosya türü için de kullanılabilir. Bir VCS ile seçilen dosyalar veya tüm proje önceki durumuna getirilebilir, değişiklikler zaman içinde karşılaştırılabilir, sorunlu bir değişikliğin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı görülebilir. Dosyalar kaybolursa ya da hatalı değişiklik olursa kurtarma yapılabilir. Bu işlevler düşük ek yük ile sağlanır.

Neden manuel kopyalama yerine VCS kullanılır?

Dosyaları zaman damgalı başka bir dizine kopyalamak birçok kişinin seçtiği yöntemdir. Bu yol basit olsa da hata riski yüksektir: çalışılan dizin karışabilir, yanlış dosyaya yazılabilir veya dosyaların üzerine istemeden yazılabilir. Bu sorunu çözmek için programcılar, değişiklikleri basit bir veritabanında tutan yerel VCS'ler geliştirmiştir.

Versiyon kontrolü temelleri: temel kavramlar

Bir VCS, kod değişikliklerini yönetmek için birkaç temel kavram kullanır. Depo, proje dosyalarını ve tüm değişiklik geçmişini saklayan konumdur. Revizyon, benzersiz bir kimlikle belirtilen kaydedilmiş bir sürümdür. Commit, belirli bir andaki değişikliklerin anlık görüntüsüdür. Dal, ana kod etkilenmeden özellik veya hata düzeltmesi geliştirmeye yarayan ayrı bir çalışma çizgisidir. Birleştirme, bir daldaki değişiklikleri başka bir dala aktarma işlemidir ve çakışma çözümü gerekebilir.

KavramAçıklama
Depo (Repository)Proje dosyalarını ve tüm değişiklik geçmişini saklayan merkezi konum
Revizyon (Revision)Benzersiz kimlik ile tanımlanan belirli bir kaydedilmiş sürüm
CommitBelirli bir andaki değişikliklerin anlık görüntüsü
Dal (Branch)Ana kodu etkilemeden özellik veya hata düzeltmesi geliştirmeye yarayan ayrı çalışma çizgisi
Birleştirme (Merging)Bir daldaki değişiklikleri başka bir dala taşıma işlemi; çakışma çözümü gerekebilir

Yerel, merkezi ve dağıtık modeller

Yerel VCS, proje sürümlerinin tamamını tek bir bilgisayarda tutar ve genellikle uzaktan işbirliği olmadan tek kişi tarafından kullanılır. Merkezi VCS'de tüm dosyalar ve sürüm geçmişi tek bir merkezi sunucuda tutulur; geliştiriciler bu sunucuya bağlanarak dosyalara erişir veya onları değiştirir. Bu modelde geliştirici güncel dosyaları sunucudan alır, değişiklik yapar ve değişiklikleri doğrudan merkezi sunucuya commit eder; böylece değişiklikler hemen herkes için kullanılabilir hale gelir. Dağıtık modelde her geliştirici, merkezi sistemlerden farklı olarak, projenin tüm geçmişinin tam kopyasına sahiptir. Bu sayede çevrimdışı çalışılabilir ve değişiklikler daha sonra gönderilebilir. Git, dağıtık bir VCS'dir.

Tipik bir iş akışı

  1. Depodan güncel dosyaları al.
  2. Dosyalar üzerinde çalış.
  3. Değişiklikleri commit ile kaydet; commit benzersiz kimlik, mesaj ve yazar bilgisi taşır.
  4. Yeni özellik için dal oluştur; ana projeyi etkilemeden geliştir.
  5. İş bitince dalı ana dala birleştir; çakışma varsa çöz.

Küçük ve anlamlı commit'ler, Programlamada fonksiyon nedir ve nasıl kullanılır? sayfasında anlatılan tek iş yapan yapılar gibi okunabilirliği artırır. Değişiklikleri kaydetmeden önce hazırlamak için kullanılan geçici alan staging area da bu akışta yer alır.

İşbirliği ve geri dönüş

Ekipler gerektiğinde projenin önceki bir sürümüne geri dönebilir. Hata ayıklama sırasında değişiklik geçmişini incelemek, sorunun ne zaman ve kim tarafından eklendiğini bulmaya yardımcı olur; bu konu Debugging Nedir? Yazılımda Hata Ayıklama Süreci sayfasında daha ayrıntılı ele alınır.

Araç seçimi

Beş yaygın ücretsiz VCS aracı bulunur ve her biri farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Seçim proje büyüklüğüne, ekip işbirliği biçimine ve iş akışı tercihlerine göre yapılır. Uzak depo GitHub, GitLab veya Bitbucket gibi bir sunucuda barındırılabilir; işbirliği ve yedekleme sağlar.

Sık sorulan diğer sorular

Versiyon kontrolü sadece yazılım için mi kullanılır?

Hayır. Kaynak kod en yaygın örnektir, ancak bilgisayardaki hemen hemen her dosya türü için de kullanılabilir.

Commit ile revision arasındaki fark nedir?

Commit, belirli bir andaki değişikliklerin anlık görüntüsüdür; revision ise benzersiz kimlik ile tanımlanan kaydedilmiş bir sürümdür.

Merkezi ve dağıtık VCS arasındaki fark nedir?

Merkezi modelde tüm geçmiş tek sunucuda saklanır; dağıtık modelde her geliştirici projenin tam geçmişinin kopyasına sahiptir.

Dal oluşturmanın amacı nedir?

Ana kodu etkilemeden yeni özellik geliştirmek veya hata düzeltmek için ayrı bir çalışma çizgisi açmaktır.

İlgili sayfalar

  • Sözde kod nedir ve nasıl yazılır?

    Bir algoritmanın veya programın yapması gerekenler, sözde kodla doğal dile yakın ve kod benzeri bir yapı içinde okunabilir biçimde anlatılır. Makine tarafından çalıştırılmaz; ekipler mantığı paylaşmak ve kodlamadan önce tasarımı netleştirmek için bu anlatımı kullanır.

  • Programlamada veri türleri: veri türü nedir?

    Veri türü, bir değişkendeki değerin hangi bilgiyi taşıdığını ve o değerle hangi işlemlerin yapılabileceğini belirler. Python'da değerler nesne olarak değerlendirilir; int, float, str, bool gibi temel türlerle list, tuple, set, dict gibi koleksiyon türleri bulunur. Tür bilgisi, yorumlayıcının veriyi doğru saklamasına ve uyumsuz işlemlerin önüne geçmesine yardımcı olur.

  • Programlamada fonksiyon nedir ve nasıl kullanılır?

    Programlamada fonksiyon, belirli bir görevi yerine getiren ve adıyla çağrılabilen kod bloğudur. Girdi alabilir, işlem yapabilir ve sonuç döndürebilir. Aynı kodu tekrar yazmak yerine iş mantığını tek yerde toplar.

  • Programlamada değişken nedir? Temel kavramlar

    Programlamada değişken, veriyi adlandırılmış bir bellek konumunda tutan ve program çalışırken değeri değişebilen temel yapıdır. Adı, değeri yerine geçerek kodun okunmasını ve veri işlemeyi kolaylaştırır. Tür, ad ve ilk değer atama kuralları dile göre değişebilir.

  • Programlama döngüsü: türleri ve kullanım

    Programlama döngüsü, belirli bir koşul doğru kaldığı sürece aynı kod bloğunu yeniden çalıştıran bir denetim yapısıdır. for, while ve do-while döngüleri tekrar sayısının bilindiği ve bilinmediği durumlar için farklı çözümler sunar. break ve continue komutları döngüyü erken bitirmeye veya bir adımı atlamaya yarar.

  • Algoritma nedir: temel kavramlar

    Algoritma, bir sorunu çözmek veya bir işlemi tamamlamak için izlenen sonlu ve iyi tanımlı adımlar dizisidir. Bilgisayar programlarında arama, sıralama ve veri işleme gibi işler bu adımlarla yapılır. Tanımı, temel özellikleri ve kullanım alanlarını açıklar.

Bu sayfa nasıl hazırlandı

Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.

Bu sayfadaki bir hatayı bildir