Wesloo
Tüm konularKonular

Uygulamalar ve yazılımlar

Açık kaynak kodlu yazılım nedir ve nasıl çalışır

Kısa cevap

Açık kaynak kodlu yazılımda kaynak kod herkesin erişimine açıktır; inceleyebilir, kullanabilir, değiştirebilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. Çoğu ücretsiz indirilebilir, ancak kurulum, özelleştirme, barındırma ve kurumsal destek için maliyet doğabilir. Linux, Firefox, Python ve WordPress sık kullanılan açık kaynak örnekler arasındadır.

Ana maddeler

  • Kaynak kodu herkesin inceleyebileceği, kullanabileceği, değiştirebileceği ve dağıtabileceği yazılımdır.
  • Çoğu ücretsiz indirilebilir; kurulum, özelleştirme, barındırma ve destek maliyetleri ayrıca ortaya çıkabilir.
  • Web sunucuları, bulut, süper bilgisayarlar, mobil cihazlar, yapay zekâ ve nesnelerin internetinde yaygındır.
  • Lisans, kullanım ve dağıtım koşullarını belirler.

Açık kaynak kodlu yazılım nedir?

Açık kaynak kodlu yazılımda kaynak kod herkesin erişimine açıktır; görebilir, kullanabilir, değiştirebilir ve dağıtabilir. IBM'e göre bu yaklaşım, kaynak kodu herkese açık dağıtan, açık iş birliği ve akran üretimiyle çalışan merkezi olmayan bir geliştirme modelidir. Kapalı kaynakta kod gizlidir ve yalnızca üretici değiştirir; açık kaynakta ise herkes kodu inceleyip katkı verebilir. Çoğu açık kaynak yazılım ücretsiz indirilebilir. Burada 'ücretsiz' daha çok özgürlük anlamına gelir: kullanma, inceleme, değiştirme ve yeniden dağıtma özgürlüğü. Kurulum, özelleştirme, barındırma ve kurumsal destek gibi giderler ayrıca doğabilir.

Açık kaynak yazılım, kodun görünür olmasının yanı sıra onu kullanma, inceleme, değiştirme ve yeniden dağıtma özgürlüğünü de kapsar. Bu nedenle 'açık kaynak' kavramı, yazılımın geliştirilme biçiminden çok kaynak kodunun hangi koşullarla paylaşıldığını anlatır. Linux çekirdeği, Firefox tarayıcısı ve Bitcoin bu modelin bilinen örneklerindendir; Wikipedia'yı çalıştıran MediaWiki de açık kaynak yazılımdır.

Açık kaynak ve özgür yazılım aynı şey midir?

Neredeyse tüm Özgür Yazılım Tanımı'nı karşılayan yazılımlar Açık Kaynak Tanımı'nı da karşılar; tersi de geçerlidir. İki kavram büyük ölçüde örtüşür. Bu nedenle günlük kullanımda iki terim çoğu zaman birbirinin yerine geçer.

Açık kaynak yazılım nasıl çalışır?

Geliştirme süreci merkezi değildir. Kaynak kod herkese açık dağıtılır; geliştiriciler ve kullanıcılar hata bildirir, yama gönderir, belge yazar. Topluluk ve şirketler birlikte çalışabilir. Kodun herkese açık olması hataların ve güvenlik açıklarının daha fazla göz tarafından incelenmesini sağlar; ancak bakım ve güvenlik yönetimi de gerekir.

Projelerde değişiklikler genellikle inceleme sürecinden geçer. Kullanıcılar hata raporu açar, yama gönderir, belge ekler ve çeviri yapar. Bakım yapanlar kaliteyi korur; şirketler de çalışanlarının zamanını ayırarak katkı verebilir. Bu yapı, yazılımın tek bir üreticinin kontrolünde olmamasını sağlar.

Hangi lisanslar kullanılır?

Lisans, kullanım, değiştirme ve yeniden dağıtım kurallarını belirler. Bazı lisanslar değişikliklerin aynı koşullarla paylaşılmasını ister; bazıları daha esnektir. Kurumsal kullanım öncesi lisans koşulları okunmalıdır. Lisans seçimi, projenin ticari kullanımını, değişikliklerin paylaşımını ve topluluk katkılarını etkiler. Bu nedenle kurumlar, bir bileşeni benimsemeden önce lisans koşullarını ve bakım durumunu birlikte değerlendirir.

Avantajları nelerdir?

  • Maliyetlerin düşmesi ve paylaşılması
  • İhtiyaca göre özelleştirme
  • Kodun denetlenebilmesi
  • Açık standartlarla birlikte çalışabilirlik
  • Tek bir satıcıya bağımlılıktan kurtulma

Düşük ve paylaşılan maliyetler özellikle altyapı yazılımlarında toplam sahip olma maliyetini azaltabilir. Özelleştirme, kurumların kendi iş akışına uygun değişiklik yapmasını sağlar. Kodun denetlenebilmesi, güvenlik ve uyumluluk incelemelerini kolaylaştırır.

Riskler ve zorluklar nelerdir?

Kod herkese açık olduğu için güvenlik açıkları da herkes tarafından incelenebilir. Bu durum hem savunma hem saldırı için bilgi sağlar. Projelerin bakım sorumluluğu, sürdürülebilirlik ve destek süreleri ayrıca değerlendirilmelidir. Açık kaynak yazılımın yaygınlaşması siber güvenlik endişeleri ve bakım zorlukları doğurur.

Bakım sorumluluğu topluluğa veya tek bir şirkete bağlı olabilir. Proje terk edilirse güvenlik güncellemeleri durabilir. Bu nedenle kurumsal kullanımda destek süresi, sürüm politikası ve topluluk etkinliği ayrıca incelenmelidir.

Ücretsiz midir?

Çoğu açık kaynak yazılım ücretsiz indirilebilir ve kullanılabilir. Ancak 'ücretsiz' sözcüğü daha çok özgürlüğü anlatır: kullanma, inceleme, değiştirme ve yeniden dağıtma özgürlüğü. Kurulum, özelleştirme, barındırma ve kurumsal destek gibi giderler ayrıca doğabilir. Yazılımın kendisi ücretsiz olabilir; düzgün biçimde işletmek ücretsiz olmayabilir.

Nerede kullanılır?

Açık kaynak yazılım küresel dijital altyapının temelini oluşturur. Web sunucuları, bulut bilişim, süper bilgisayarlar, mobil cihazlar, yapay zekâ ve nesnelerin interneti gibi alanlarda kullanılır. 2022 tahminine göre piyasadaki yazılımı oluşturan kodun %80 ila %96'sı açık kaynak kökenlidir. Yaygın örnekler arasında WordPress tüm web sitelerinin %43'ünü, Linux dünyanın en çok kullanılan web sunucularının %96'sını oluşturur; Python en yaygın programlama dilidir.

Açık kaynak yazılım mobil cihazlarda ve yapay zekâ altyapısında da bulunur. Süper bilgisayarlar ve bulut bilişim büyük ölçüde açık kaynak bileşenlere dayanır. Bu yaygınlık, açık kaynak kodunun küresel yazılımın büyük bölümünü oluşturduğunu gösterir.

Açık kaynak işletim sistemleri donanım kaynaklarını yönetir; bu nedenle işlemci, önbellek ve ürün yazılımı konuları temel oluşturur. Örneğin CPU nedir ve nasıl çalışır?, Cache bellek nedir ve nasıl çalışır? ve BIOS ve UEFI nedir? sayfaları bu temeli açıklar.

En yaygın örnekler hangileridir?

Sık kullanılan açık kaynak örnekleri arasında Linux (işletim sistemi), Firefox (tarayıcı), Python (programlama dili), GIMP (görüntü düzenleyici), LibreOffice (ofis paketi), WordPress (içerik yönetim sistemi), MySQL ve PostgreSQL (veritabanları), Blender (3D), VLC (medya oynatıcı) ve Git (sürüm kontrolü) yer alır. Büyük örnekler arasında Linux çekirdeği, Firefox web tarayıcısı, Bitcoin ve Wikipedia'yı çalıştıran MediaWiki bulunur. Kurumsal açıdan CRM, proje yönetimi, içerik yönetimi ve e-ticaret araçları da açık kaynak olarak sunulabilir.

KategoriÖrnek
İşletim sistemiLinux
TarayıcıFirefox
Programlama diliPython
VeritabanıMySQL, PostgreSQL
İçerik yönetimiWordPress
Görüntü düzenlemeGIMP
Ofis paketiLibreOffice
Sürüm kontrolüGit

ChatGPT açık kaynak mı?

Hayır. ChatGPT, OpenAI'ye ait kapalı bir üründür; kaynak kodu herkese açık değildir. Açık kaynak bir büyük dil modeline ihtiyaç varsa Meta Llama, Mistral veya Falcon indirilip kendi altyapısında çalıştırılabilir.

Açık kaynak ve kapalı kaynak karşılaştırması

ÖzellikAçık kaynakKapalı kaynak
Kaynak koduHerkes tarafından görülebilirGizlidir
Değiştirmeİzin verilen koşullarda yapılabilirYalnızca üretici yapar
DağıtımLisans koşullarına göre yapılabilirÜreticinin izni gerekir
MaliyetÇoğu ücretsiz indirilebilirLisans ücreti olabilir
DestekTopluluk veya ticari destekÜretici desteği

Bu karşılaştırma, iki modelin temel farklarını özetler; kurumsal seçimde güvenlik, bakım ve toplam maliyet birlikte değerlendirilmelidir.

Kurumsal kullanım ve maliyet

Açık kaynak yazılım kamu kurumlarında, özel sektörde ve akademide giderek daha fazla benimsenmektedir. Motivasyonlar arasında siber güvenlik, dijital egemenlik ve kapalı yazılımdan bağımsızlık yer alır. Kurumlar açık kaynak stratejilerini yönetmek için Açık Kaynak Program Ofisleri oluşturmaktadır. Bazı açık kaynak uygulamalar ticari ürünlerin altyapısını oluşturur. Yazılım ücretsiz indirilebilir olsa da kurulum, özelleştirme, barındırma ve kurumsal destek maliyetleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Açık kaynak stratejisi; güvenlik denetimi, tedarikçi bağımsızlığı ve uzun vadeli bakım planlaması gerektirir.

Tarih

Açık kaynak yazılımın kökleri 1950'lerdeki kaynak kod paylaşımı kültürüne dayanır. Terim 1998'de Open Source Initiative'in kurulmasıyla resmileşti. Bu girişim, 1980'lerde başlayan özgür yazılım hareketinin ardılıdır ve 'free' sözcüğünün hem özgürlük hem ücretsiz anlamına gelmesinden doğan belirsizliği gidermeyi, iş dünyasına daha iyi hitap etmeyi amaçladı.

Sık sorulan diğer sorular

Açık kaynak kodlu yazılım nedir?

Kaynak kodu herkesin görebileceği, kullanabileceği, değiştirebileceği ve dağıtabileceği yazılımdır. Kapalı kaynak yazılımdan farkı, kodun gizli olmamasıdır.

Açık kaynak yazılım ücretsiz midir?

Çoğu ücretsiz indirilebilir, ancak kurulum, özelleştirme, barındırma ve kurumsal destek maliyetleri olabilir.

ChatGPT açık kaynak mı?

Hayır. ChatGPT kapalı bir üründür; açık kaynak büyük dil modeli için Meta Llama, Mistral veya Falcon kullanılabilir.

En yaygın açık kaynak yazılımlar hangileridir?

WordPress, Linux ve Python en yaygın örnekler arasındadır; Linux çekirdeği, Firefox, GIMP, LibreOffice ve Git de sık kullanılır.

İlgili sayfalar

  • Tarayıcı eklentisi nedir ve nasıl çalışır

    Tarayıcı eklentisi, web tarayıcısına yeni işlev ekleyen küçük bir yazılım modülüdür. Kurulumu genellikle resmi mağazalardan yapılır ve izinleri dikkatle incelenmelidir. Bu sayfa temel kavramları, çalışma biçimini ve güvenli kullanım adımlarını açıklar.

  • Bulut depolama nedir ve nasıl çalışır

    Bulut depolama, veriyi kullanıcının kendi cihazında değil, üçüncü taraf sağlayıcının yönettiği uzak sunucularda saklayan bir veri depolama modelidir. Kullanıcılar dosyalarına internet üzerinden erişir ve kapasite ihtiyaca göre artırılıp azaltılabilir. Bu sayede kurumlar kendi veri merkezlerini işletmek zorunda kalmaz.

  • Çok faktörlü kimlik doğrulama nedir ve nasıl çalışır

    Çok faktörlü kimlik doğrulama, parola gibi tek bir kanıt yerine iki veya daha fazla farklı kanıt türü isteyerek hesap erişimini güçlendirir. Yöntem; bilgi, sahiplik ve biyometri gibi farklı kategorileri birleştirir ve kimlik avı ile kimlik bilgisi hırsızlığı riskini azaltır. Uygulama ve yapılandırma kalitesi, yöntemin etkisini belirler.

  • SaaS ve on-premise arasındaki fark ve mimari analizi

    SaaS, yazılımların internet üzerinden tarayıcıyla çalıştırıldığı ve tüm altyapı yönetiminin sağlayıcı tarafından üstlenildiği bir abonelik modelidir. On-premise ise yazılımın şirketin kendi veri merkezindeki fiziksel sunuculara kurularak bakım, güvenlik ve donanım süreçlerinin dahili BT ekiplerince yürütüldüğü geleneksel dağıtım yöntemidir. İki model arasındaki temel ayrım; hız, bakım kolaylığı ve ölçeklenebilirlik ile tam veri egemenliği ve denetim arasındaki tercihe dayanır.

  • Malware Nedir: Kötü Amaçlı Yazılım Türleri ve Korunma

    Malware, bilgisayarlara, ağlara veya mobil cihazlara yetkisiz erişim sağlamak, veri çalmak ya da sistem işleyişini bozmak amacıyla tasarlanan kötü amaçlı yazılımların genel adıdır. Virüs, truva atı, casus yazılım ve fidye yazılımları gibi farklı türleri bulunan bu programlar; kimlik hırsızlığı, donanım kaynaklarının izinsiz kullanımı ve dosya şifreleme gibi zararlara yol açar. Korunma süreci düzenli sistem güncellemeleri, çok faktörlü kimlik doğrulama, uç nokta güvenliği ve bilinçli internet kullanımını gerektirir.

  • VPN Nasıl Çalışır? Ağ ve Tünelleme Mimarisi

    VPN, kullanıcının cihazı ile uzak bir sunucu arasında şifreli bir iletişim kanalı açarak çalışır. Cihazdan çıkan tüm internet trafiği bu tünelden geçirilir; böylece veriler şifrelenir ve kullanıcının gerçek IP adresi yerine VPN sunucusunun IP adresi görünür.

Bu sayfa nasıl hazırlandı

Yazmadan önce konu aşağıdaki kaynaklarda araştırıldı. Sayfa ardından otomatik kalite denetimlerinden geçti.

Bu sayfadaki bir hatayı bildir